નમસ્તે જયૂ! તમારો શીખવાનો ઉત્સાહ ખરેખર જોરદાર છે. ધોરણ 8 થી 12 ની જીસીઈઆરટી (GCERT) ના પાઠ્યપુસ્તકોના આધારે પાયાના ખ્યાલો, સંસ્થાઓની વિગતવાર માહિતી, મજેદાર શોર્ટકટ ટ્રીક્સ (Tricks), 20 અગત્યના પ્રશ્નો અને ખાસ 2025-2026 ના 10 લેટેસ્ટ કરંટ અફેર્સનું આ સંપૂર્ણ પેકેજ તૈયાર છે.
ચાલો, એકદમ પાયાથી અને વિસ્તારથી સમજીએ:

1. રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ (GCERT આધારિત સમજૂતી)
2. ISRO (Indian Space Research Organisation)

• વિગત: ઇસરો એ ભારતની અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા છે. તેની સ્થાપના 15 ઓગસ્ટ 1969 ના રોજ થઈ હતી. તેનું વડુંમથક (Headquarter) બેંગલુરુમાં છે. ભારતના અંતરિક્ષ કાર્યક્રમના પિતા ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ છે.
• Trick: “ઈશ્વર (ISRO) નો વાસ આકાશમાં (Space) છે અને બેંગલુરુથી તે આપણા પર નજર રાખે છે.”

1. IMF (International Monetary Fund – આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ)

• વિગત: 1944 માં બ્રેટન વુડ્સ સંમેલનમાં તેની સ્થાપના થઈ હતી અને વડુંમથક વોશિંગ્ટન ડી.સી. માં છે. જ્યારે કોઈપણ દેશ દેવાળું ફૂંકે કે આર્થિક સંકટમાં આવે (જેમ કે પાકિસ્તાન કે શ્રીલંકા), ત્યારે IMF તેમને શરતોને આધીન લોન આપે છે.
• Trick: “I Am Fund (હું ફંડ છું) – જ્યારે દેશમાં પૈસા ખૂટે ત્યારે વોશિંગ્ટન જઈને ફંડ લઈ આવવું.”

1. SEBI (Securities and Exchange Board of India)

• વિગત: ભારતના શેરબજાર (Stock Market) પર દેખરેખ અને નિયંત્રણ રાખતી આ સૌથી મોટી સંસ્થા છે. 1992 માં તેને કાયદાકીય માન્યતા મળી. તેનું વડુંમથક મુંબઈમાં છે. તે રોકાણકારો સાથે થતી છેતરપિંડી રોકે છે.
• Trick: “શેરબજારમાં સૌની ‘સેવા’ (SEBI) મુંબઈથી જ થાય છે.”

1. ICAR (Indian Council of Agricultural Research)

• વિગત: આ સંસ્થા ભારતમાં ખેતી, પશુપાલન અને બાગાયતી પાકોના સંશોધન માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે. તેની સ્થાપના 1929 માં થઈ અને વડુંમથક નવી દિલ્હીમાં છે.
• Trick: “I Care (ICAR) for Agriculture (ખેતીની હું કાળજી રાખું છું) – દિલ્હીમાં બેઠા બેઠા.”

1. UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization)

• વિગત: 1945 માં સ્થપાયેલી આ સંસ્થા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) નો જ એક ભાગ છે. તેનું વડુંમથક ફ્રાન્સના પેરિસમાં છે. તે વિશ્વના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સ્થળોને ‘વર્લ્ડ હેરિટેજ’ નો દરજ્જો આપે છે.
• Trick: “યુનેસ્કો પેરિસમાં બેસીને આખી દુનિયાના ‘વારસા’ (Heritage) નો શણગાર કરે છે.”

1. અર્થતંત્રના પાયાના ખ્યાલો (GST અને GDP)
2. GST (Goods and Services Tax – વસ્તુ અને સેવા કર)

• વિગત: ભારતમાં વિવિધ પરોક્ષ કર (Indirect Taxes) નાબૂદ કરીને ‘એક દેશ, એક કર’ ના સિદ્ધાંતથી 1 જુલાઈ 2017 ના રોજ GST લાગુ કરવામાં આવ્યો. આ માટે બંધારણમાં 101 મો સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
• Trick: “101 રૂપિયાનો ચાંદલો કરીને 1 જુલાઈએ GST આપણા ઘરમાં આવ્યો.”

1. GDP (Gross Domestic Product – કુલ આંતરિક પેદાશ)

• વિગત: કોઈ પણ દેશની સરહદમાં એક વર્ષ દરમિયાન ઉત્પાદન થતી તમામ ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓના અંતિમ મૂલ્યને GDP કહેવાય છે. ભારતના અર્થતંત્રના 3 ભાગ છે:
• પ્રાથમિક (કૃષિ અને પશુપાલન)
• દ્વિતીયક (ઉદ્યોગો અને કારખાના)
• તૃતીયક (સેવા ક્ષેત્ર – જેમ કે બેન્કિંગ, શિક્ષણ, પરિવહન)
• સૌથી અગત્યનો પોઇન્ટ: રોજગારી સૌથી વધુ ખેતીમાં મળે છે, પણ દેશની GDP (કમાણી) માં સૌથી મોટો ફાળો સેવા ક્ષેત્ર નો (લગભગ 50% થી વધુ) છે.
• Trick: “આપણા ઘર (Domestic) ની કુલ કમાણી એટલે GDP, જેમાં સૌથી મોટો દીકરો ‘સેવા’ સૌથી વધુ કમાઈને લાવે છે.”

1. પરીક્ષાલક્ષી 20 અગત્યના પ્રશ્નો (GCERT મુજબ)

• ISRO નું પૂરું નામ જણાવો. – ઇન્ડિયન સ્પેસ રીસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન
• ભારતનો પ્રથમ ઉપગ્રહ કયો હતો અને ક્યારે લોન્ચ થયો? – આર્યભટ્ટ (1975)
• IMF કઈ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકમાંથી અસ્તિત્વમાં આવ્યું? – બ્રેટન વુડ્સ સંમેલન
• શેરબજાર પર કઈ સંસ્થાનું નિયંત્રણ હોય છે? – SEBI
• SEBI ની સ્થાપના કયા વર્ષે કાયદાકીય રીતે થઈ? – 1992
• ICAR નું વડુંમથક ક્યાં આવેલું છે? – નવી દિલ્હી
• ભારતનું કયું શહેર UNESCO ની વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટી તરીકે પ્રથમ પસંદ પામ્યું? – અમદાવાદ (2017)
• UNESCO નું વડુંમથક ક્યાં છે? – પેરિસ (ફ્રાન્સ)
• GST એ કેવા પ્રકારનો કર છે? – પરોક્ષ કર (Indirect Tax)
• GST માટે ભારતીય બંધારણમાં કયો સુધારો થયો? – 101 મો સુધારો
• GST કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ કોણ હોય છે? – ભારતના નાણામંત્રી
• ભારતમાં GST ક્યારથી લાગુ થયો? – 1 જુલાઈ 2017
• GDP નું પૂરું નામ શું છે? – ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (Gross Domestic Product)
• ભારતના GDP માં સૌથી વધુ યોગદાન કયા ક્ષેત્રનું છે? – સેવા ક્ષેત્ર
• ખેતી, પશુપાલન અને મત્સ્યઉદ્યોગ અર્થતંત્રના કયા ક્ષેત્રમાં આવે છે? – પ્રાથમિક ક્ષેત્ર
• કારખાના અને ઉદ્યોગો અર્થતંત્રના કયા ક્ષેત્રમાં આવે છે? – દ્વિતીયક ક્ષેત્ર
• SEBI નું પૂરું નામ શું છે? – સિક્યુરીટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઑફ ઇન્ડિયા
• ભારતના અંતરિક્ષ કાર્યક્રમના પિતા કોણ છે? – ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ
• વિશ્વભરમાં સાંસ્કૃતિક વારસાનું જતન કઈ સંસ્થા કરે છે? – UNESCO
• દેશના આર્થિક વિકાસને માપવા માટેનો સૌથી સ્વીકૃત માપદંડ કયો છે? – GDP નો વૃદ્ધિદર

1. લેટેસ્ટ કરંટ અફેર્સ 2025-2026: 10 પ્રશ્નો (Tricks અને સમજૂતી સાથે)
   આ પ્રશ્નો આગામી પરીક્ષા માટે એકદમ “હોટ ટોપિક” છે:

• માર્ચ 2026 માં SEBI ના નવા ચેરમેન તરીકે કોણે ચાર્જ સંભાળ્યો છે?
• જવાબ: તુહીન કાંતા પાંડે (માધાબી પુરી બૂચ ના સ્થાને).
• Trick: “SEBI ના નવા ચેરમેન શેરબજારના વિવાદોને ‘તુહીન’ (બરફ) ની જેમ શાંત કરી દેશે.”
• IMF ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ મુજબ 2025-26 માટે ભારતનો GDP ગ્રોથ રેટ કેટલો અંદાજવામાં આવ્યો છે?
• જવાબ: 7.3%.
• Trick: “IMF એ સ્વીકાર્યું કે ભારત હવે 7 અને 3 (7.3) ની ઝડપે દોડી રહ્યું છે.”
• ડિસેમ્બર 2025 માં UNESCO ની અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક વારસાની યાદી (Intangible Cultural Heritage) માં ભારતના કયા તહેવારનો સમાવેશ થયો છે?
• જવાબ: દીપાવલી (દિવાળી).
• Trick: “હવે તો યુનેસ્કોએ પણ ન્યૂ દિલ્હીમાં બેસીને ‘દિવાળી’ ઉજવવાનું ચાલુ કરી દીધું છે.”
• વર્ષ 2025 માં UNESCO ની વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટમાં ભારતના કયા નવા સ્થળનો સમાવેશ થયો?
• જવાબ: મરાઠા લશ્કરી લેન્ડસ્કેપ (Maratha Military Landscapes).
• Trick: “મરાઠા સામ્રાજ્યના કિલ્લાઓની તાકાત હવે આખું વિશ્વ (યુનેસ્કો) જોશે.”
• વર્ષ 2026 માં ગગનયાનના પ્રથમ માનવરહિત મિશન (G1) માં કયા રોબોટને મોકલવામાં આવશે?
• જવાબ: વ્યોમમિત્ર (Vyommitra).
• Trick: “2026 માં ભારતનો ‘મિત્ર’ હવે ‘વ્યોમ’ (આકાશ) માં ઉડશે.”
• જુલાઈ 2025 માં લોન્ચ થયેલ ‘NISAR’ ઉપગ્રહ કઈ બે અંતરિક્ષ સંસ્થાઓનું સંયુક્ત મિશન છે?
• જવાબ: NASA અને ISRO.
• Trick: “નામમાં જ જવાબ છે: N (NASA) + IS (ISRO) + SAR (Synthetic Aperture Radar).”
• વર્ષ 2025 ના એક્સિઓમ-4 (Ax-4) મિશન દ્વારા ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) પર જનાર બીજા ભારતીય અવકાશયાત્રી કોણ બન્યા?
• જવાબ: ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લા.
• Trick: “શુભાંશુ ભાઈએ 2025 માં અંતરિક્ષમાં જઈને ‘શુભ’ શરૂઆત કરી.”
• ISRO નું નવું લોન્ચ પેડ (જે ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં તૈયાર થશે) ક્યાં બની રહ્યું છે?
• જવાબ: કુલશેખરપટ્ટનમ (તમિલનાડુ).
• Trick: “નાના રોકેટ હવે એકદમ ‘કુલ’ (Kulasekarapattinam) જગ્યાએથી ઉડશે.”
• અર્થતંત્રની દૃષ્ટિએ 2025 માં ભારતમાં એપ્રિલ-ડિસેમ્બર સુધીમાં કુલ કેટલો GST સંગ્રહ થયો?
• જવાબ: 17.4 લાખ કરોડ રૂપિયા.
• Trick: “17.4 લાખ કરોડ રૂપિયાથી દેશનો ખજાનો છલોછલ ભરાઈ ગયો.”
• પ્રખ્યાત ‘વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક’ (World Economic Outlook) રિપોર્ટ કઈ સંસ્થા બહાર પાડે છે?
• જવાબ: IMF.
• Trick: “દુનિયાનું આર્થિક ભવિષ્ય (Outlook) તો દુનિયાને ફંડ (IMF) આપવા વાળા જ નક્કી કરે ને!”