પોલીસ કોન્સ્ટેબલ અને PSI ની પરીક્ષામાં ગુજરાતના મેળાઓનો 1 કે 2 માર્કનો પ્રશ્ન પાક્કો જ હોય છે. ચાલો, આખા ગુજરાતના તમામ અગત્યના મેળાઓનું જિલ્લાવાર લિસ્ટ જોઈએ.
શરૂઆત સીધી દાહોદ (GJ 20) ના પ્રખ્યાત મેળાઓથી જ કરીએ, જે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં વારંવાર પૂછાય છે!
ગુજરાતના અગત્યના મેળાઓ (જિલ્લાવાર યાદી)

1. દાહોદ (Dahod – GJ 20)

• ગોળ-ગધેડાનો મેળો: ગરબાડા તાલુકાના જેસાવાડા ગામે હોળી પછીના 5માં કે 7માં દિવસે ભરાય છે. આદિવાસી યુવાનો થાંભલા પર ચડીને ગોળ ખાય છે.
• ગાય-ગોહરીનો મેળો: નૂતન વર્ષ (બેસતા વર્ષ) ના દિવસે ભરાય છે, જેમાં ગાયોને શણગારીને તેમની નીચે સૂઈ જવાની બાધા પૂરી કરાય છે.
• ચૂલનો મેળો: ઝાલોદ અને લીમડી ખાતે હોળીના બીજા દિવસે ધગધગતા અંગારા પર ચાલવાનો આ મેળો છે.

1. સુરેન્દ્રનગર

• તરણેતરનો મેળો: થાનગઢ પાસે ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવના મંદિરે ભાદરવા સુદ 4, 5 અને 6 ના રોજ ભરાય છે. આ મેળો ભરતગૂંથણ વાળી રંગબેરંગી છત્રીઓ અને ‘હૂડો’ નૃત્ય માટે આખા વિશ્વમાં પ્રખ્યાત છે.

1. અમદાવાદ * વૌઠાનો મેળો: ધોળકા તાલુકામાં 7 નદીઓ (હાથમતી, સાબરમતી, મેશ્વો, માઝમ, વાત્રક, ખારી, શેઢી) ના સંગમ સ્થાને ભરાતો ગુજરાતનો સૌથી મોટો મેળો છે. અહીં ગધેડાની લે-વેચ થાય છે.

• જળઝીલણી એકાદશીનો મેળો: ભાલ પ્રદેશમાં.

1. સાબરકાંઠા

• ચિત્ર-વિચિત્રનો મેળો: ખેડબ્રહ્માના ગુણભાખરી ગામે હોળી પછીના 15માં દિવસે ભરાય છે. મહાભારતના શાંતનુ રાજાના પુત્રો ચિત્રવીર્ય અને વિચિત્રવીર્યની યાદમાં આ ગુજરાતનો સૌથી મોટો આદિવાસી મેળો ભરાય છે. અહીં આકળ, વ્યાકળ અને સાબરમતી નદીનો સંગમ થાય છે.

1. અરવલ્લી

• શામળાજીનો મેળો: મેશ્વો નદીના કિનારે કાર્તિકી પૂર્ણિમાએ ભરાય છે. આ ગુજરાતનો સૌથી લાંબો ચાલતો (21 દિવસ) મેળો છે. તેમાં ‘રણઝણિયું અને પેંજણિયું’ ગીત પ્રખ્યાત છે.

1. જૂનાગઢ

• ભવનાથનો મેળો: ગિરનારની તળેટીમાં મહાશિવરાત્રિના દિવસે ભરાય છે. અહીં નાગા બાવાઓનું સરઘસ અને મૃગી કુંડમાં સ્નાનનો અનેરો મહિમા છે. (આને મિની કુંભ મેળો પણ કહેવાય છે).
• લીલી પરિક્રમાનો મેળો: કારતક સુદ અગિયારસથી પૂનમ સુધી ગિરનારની 36 કિ.મી. ની પરિક્રમા થાય છે.

1. પોરબંદર

• માધવપુર ઘેડનો મેળો: ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અને રુક્મિણીજીના વિવાહની યાદમાં રામનવમીથી ચૈત્ર સુદ તેરસ સુધી આ રાષ્ટ્રીય કક્ષાનો મેળો ભરાય છે. અહીં મેર જાતિના લોકો રાસ રમે છે.

1. ગાંધીનગર

• પલ્લીનો મેળો: રૂપાલ ગામે નવરાત્રીના નવમા નોરતે વરદાયિની માતાની પલ્લી નીકળે છે. અહીં માતાજીના રથ પર લાખો કિલો શુદ્ધ ઘીનો અભિષેક કરવામાં આવે છે.

1. બનાસકાંઠા

• અંબાજીનો મેળો: ભાદરવી પૂનમના દિવસે ભરાતો આ ગુજરાતનો સૌથી મોટો પગપાળા મેળો છે.
• નડાંગનો મેળો: સુઈગામ પાસે.

1. છોટાઉદેપુર

• ક્વાંટનો મેળો: હોળી પછી ભરાતો આ રાઠવા આદિવાસીઓનો મેળો છે. અહીં આદિવાસીઓ પીઠોરા દેવની પૂજા કરે છે અને ઘેરૈયા નૃત્ય રમે છે.
• ભાંગુરિયાનો મેળો: ક્વાંટમાં જ ભરાય છે.

1. ડાંગ

• ડાંગ દરબારનો મેળો: આહવા ખાતે ફાગણ સુદ પૂનમે (હોળીના સમયે) ભરાય છે. આ મેળામાં સરકાર દ્વારા આદિવાસી રાજાઓને પેન્શન (સાલિયાણું) આપી તેમનું સન્માન કરવામાં આવે છે.

1. મહેસાણા

• બહુચરાજીનો મેળો: ચૈત્રી પૂનમે ભરાય છે.
• મીરાં દાતારનો મેળો: ઉનાવા ખાતે મુસ્લિમ બિરાદરોનો મોટો મેળો ભરાય છે.

1. ખેડા

• ડાકોરનો મેળો: ફાગણી પૂનમે (હોળીના દિવસે) રણછોડરાયના મંદિરે ભરાય છે. તેને માણેકઠારી પૂનમનો મેળો પણ કહે છે.

1. ભરૂચ

• શુક્લતીર્થનો મેળો: નર્મદા નદીના કિનારે કાર્તિકી પૂર્ણિમાએ ભરાય છે.
• મેઘરાજાની છડીનો મહોત્સવ: આખા ગુજરાતમાં માત્ર ભરૂચમાં જ આ ઉત્સવ શ્રાવણ મહિનામાં ઉજવાય છે.

1. ભાવનગર

• નિષ્કલંક મહાદેવનો મેળો: કોળિયાક ગામે ભાદરવી અમાસના દિવસે સમુદ્રની અંદર આ મેળો ભરાય છે. પાંડવોએ અહીં શિવલિંગની સ્થાપના કરી હતી તેવી માન્યતા છે.

1. કચ્છ

• રવેચી માતાનો મેળો: રાપર તાલુકામાં ભરાય છે (કચ્છનો સૌથી મોટો મેળો).
• હાજીપીરનો મેળો: ભુજ પાસે (હિન્દુ-મુસ્લિમ એકતાનું પ્રતીક).
• ધોરમનાથનો મેળો: ધીણોધર ડુંગર પર.
  પરીક્ષા માટે મેળાની શોર્ટકટ ટ્રીક્સ (Tricks):
• સૌથી મોટો મેળો: વૌઠા (અમદાવાદ).
• સૌથી લાંબો ચાલતો મેળો: શામળાજી (અરવલ્લી – 21 દિવસ).
• સૌથી મોટો આદિવાસી મેળો: ચિત્ર-વિચિત્ર (સાબરકાંઠા).
• સૌથી મોટો પગપાળા મેળો: અંબાજી (બનાસકાંઠા).
  મેળાઓની સ્પીડ ટેસ્ટ (5 MCQ):

1. ગુજરાતનો કયો મેળો ‘મિનિ કુંભ મેળા’ તરીકે ઓળખાય છે?
   (A) તરણેતરનો મેળો (B) ભવનાથનો મેળો (C) વૌઠાનો મેળો (D) ડાકોરનો મેળો
2. ઘેરૈયા નૃત્ય અને પીઠોરા ચિત્રકલા કયા મેળાનું મુખ્ય આકર્ષણ છે?
   (A) ક્વાંટનો મેળો (B) શામળાજીનો મેળો (C) ચિત્ર-વિચિત્રનો મેળો (D) ગોળ-ગધેડાનો મેળો
3. નદીઓ અને મેળાનું કયું જોડકું ખોટું છે?
   (A) વૌઠાનો મેળો – સાબરમતી અને વાત્રક
   (B) શામળાજીનો મેળો – મેશ્વો
   (C) ચિત્ર-વિચિત્રનો મેળો – આકળ, વ્યાકળ
   (D) ભવનાથનો મેળો – નર્મદા
4. ડાંગ દરબારનો મેળો ક્યાં ભરાય છે?
   (A) સાપુતારા (B) આહવા (C) વઘઈ (D) ધરમપુર
5. આદિવાસી યુવાનો થાંભલા પર ચડીને ગોળ ખાવાની પ્રથા કયા મેળામાં હોય છે?
   (A) ગાય-ગોહરીનો મેળો (B) ભાંગુરિયાનો મેળો (C) ગોળ-ગધેડાનો મેળો (D) ચૂલનો મેળો
   ચાલો, આ 5 પ્રશ્નોના જવાબો કમેન્ટ કરો એટલે ખબર પડે કે તૈયારી કેવી ચાલે છે! અને હવે તમારે કયા જિલ્લાના ઐતિહાસિક સ્થળો કે મહેલો વિશે જાણવું છે?