🔥 ગુજરાતની ભૂગોળ: MOCK TEST (PART 1: પ્રશ્ન 1 થી 25)

1. ગુજરાતના ભૌગોલિક સ્થાન સંદર્ભે નીચેના વિધાનો તપાસોઃ

1) ગુજરાત 20°6′ થી 24°07′ ઉત્તર અક્ષાંશ અને 68°10′ થી 74°28′ પૂર્વ રેખાંશ વચ્ચે આવેલું છે .

2) ગુજરાતનો સમગ્ર વિસ્તાર ઉષ્ણકટિબંધમાં આવેલો છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે?

[A] માત્ર 1 [B] માત્ર 2 [C] બંને [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [A] માત્ર 1
• સમજૂતી: ગુજરાતનો મોટાભાગનો વિસ્તાર ઉષ્ણકટિબંધમાં આવેલો છે, પરંતુ સમગ્ર વિસ્તાર નહીં. થોડો વિસ્તાર સમશીતોષ્ણ કટિબંધમાં પણ આવેલો છે.
• Trick 🧠: કર્કવૃત્ત ઉત્તર ગુજરાતમાંથી પસાર થાય છે, એટલે તેની ઉપરનો ભાગ સમશીતોષ્ણ કહેવાય. બધું ઉષ્ણ (ગરમ) નથી!

2. નીચેના પૈકી ગુજરાતના કયા જિલ્લામાંથી કર્કવૃત્ત પસાર થાય છે?

[A] ખેડા [B] સાબરકાંઠા [C] અમદાવાદ [D] જામનગર

• સાચો જવાબ: [B] સાબરકાંઠા
• Trick 🧠: કર્કવૃત્ત ઉત્તરના 6 જિલ્લાઓ (અરવલ્લી, સાબરકાંઠા, ગાંધીનગર, મહેસાણા, પાટણ, કચ્છ) માંથી જ પસાર થાય છે.

3. કર્કવૃતના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસોઃ

1) કર્કવૃત માત્ર 2 ખંડ (એશિયા તથા આફ્રિકા) માંથી પસાર થાય છે.

2) ભારતમાં કર્કવૃત કુલ 6 રાજ્યો માંથી પસાર થાય છે.

3) ગુજરાતમાં કર્કવૃત કુલ 8 જિલ્લાઓ માંથી પસાર થાય છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે?

[A] માત્ર 1 [B] માત્ર 2, 3 [C] 1, 3 [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [D] એક પણ નહિ
• સમજૂતી: 1) 3 ખંડ (એશિયા, આફ્રિકા, મધ્ય અમેરિકા) માંથી પસાર થાય છે. 2) ભારતના 8 રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે. 3) ગુજરાતના 6 જિલ્લામાંથી પસાર થાય છે.

4. મહી નદીના સંદર્ભમાં કયું વિધાન સાચું છે?

[A] તે ભારતની એકમાત્ર નદી છે જે કર્કવૃત્તને ત્રણ વાર ઓળંગે છે.

[B] તે કર્કવૃત્તને પ્રથમ વખત ગુજરાતમાંથી અને બીજી વખત મધ્યપ્રદેશમાંથી ઓળંગે છે.

[C] તે ભારતની એકમાત્ર નદી છે જે કર્કવૃત્તને બે વાર ઓળંગે છે.

[D] તે કર્કવૃત્તને ક્યારેય ઓળંગતી નથી.

• સાચો જવાબ: [C] તે ભારતની એકમાત્ર નદી છે જે કર્કવૃત્તને બે વાર ઓળંગે છે.
• Trick 🧠: મહી નદી એટલે ‘U’ ટર્ન મારતી નદી. 2 વાર કર્કવૃત્તને કાપે!

5. ગુજરાતના સાગરકાંઠાની (દરિયાકાંઠાની) લંબાઈ કેટલી છે?

[A] 1610 કિ.મી.

[B] 1643 કિ.મી.

[C] 1663 કિ.મી.

[D] 1700 કિ.મી.

• સાચો જવાબ: [C] 1663 કિ.મી.
• સમજૂતી: અગાઉ 1600 કિ.મી. (990 માઈલ) ગણાતી હતી, પરંતુ 2015 માં સરકારે સુધારો કરીને 1663 કિ.મી. જાહેર કરી છે.

6. નીચેના વિધાનો તપાસો:

• ગુજરાતનો એકમાત્ર કચ્છ જિલ્લો પાકિસ્તાન સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા ધરાવે છે જેની લંબાઈ 512 કિ.મી. છે, જે કચ્છના નાના રણમાં આવેલી છે. 2) ગુજરાતની આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા 24 પેરેલલ બોર્ડર તરીકે પણ ઓળખાય છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા નથી
  • [A] માત્ર 1 [B] માત્ર 2 [C] બંને [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [A] માત્ર 1
• સમજૂતી: 512 કિ.મી. લાંબી સરહદ કચ્છના નાના રણમાં નહીં, પણ મોટા રણમાં આવેલી છે. (વાંચવામાં ઉતાવળ ન કરવી!)

7. ગુજરાત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા (24 પેરેલલ બોર્ડર) બીજા કયા નામે ઓળખાય છે?

[A] રેડક્લિફ લાઈન [B] સિરક્રીક બોર્ડર [C] મેકમોહન લાઈન [D] ડ્યુરન્ડ લાઈન

• સાચો જવાબ: [B] સિરક્રીક બોર્ડર

8. આરંભિક ઐતિહાસિક કાળમાં ઉત્તર ગુજરાત અને મધ્ય ગુજરાતનો પ્રદેશ કયા નામે ઓળખાતો હતો?

[A] સૌરાષ્ટ્ર [B] લાટ [C] આનર્ત [D] ગુર્જરત્રા

• સાચો જવાબ: [C] આનર્ત

9. નીચેના વિધાનો તપાસોઃ

1) મૈત્રકકાળ માં ધ્રુવસેન-2 ના સમયમાં ગુજરાતમાં ચીની પ્રવાસી યુ આન સંગ આવેલ હતો.

2) ચીની પ્રવાસી યુ આન સંગએ પોતાની પ્રવાસ નોંધમાં સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશનો ઉલ્લેખ “સુલકા” તરીકે કરેલ.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા નથી?

[A] માત્ર 1 [B] માત્ર 2 [C] બંને [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [B] માત્ર 2

10. નીચેના વિધાનો તપાસો:

1) “ગુજરાત” શબ્દનો સૌ પ્રથમ ઉલ્લેખ “આબુરાસ (ઇ. સ. 1233)” માં જોવા મળે છે.

2) ઇ. સ 1156 માં રચાયેલ “કાન્હડે” પ્રબંધમાં “ગુજરાત” નામનો સૌ પ્રથમ વિશ્વસનીય ઉલ્લેખ મળે છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે?

[A] 1, 2 [B] માત્ર 1 [C] માત્ર 2 [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [A] 1, 2

11. ગુજરાત રાજ્યમાં સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદના સંદર્ભમાં કયું વિધાન સાચું છે?

[A] સમગ્ર ગુજરાતમાં એકસમાન વરસાદ પડે છે.

[B] કચ્છમાં સૌથી વધુ અને ડાંગમાં સૌથી ઓછો વરસાદ પડે છે.

[C] કચ્છના પશ્ચિમ ભાગમાં આશરે 300 મીમી થી દક્ષિણ ગુજરાત (ડાંગ) માં 2100 મીમી સુધી વરસાદ બદલાય છે.

[D] ગુજરાતમાં સરેરાશ વરસાદ 50 મીમી થી ઓછો છે.

• સાચો જવાબ: [C] કચ્છના પશ્ચિમ ભાગમાં આશરે 300 મીમી થી દક્ષિણ ગુજરાત (ડાંગ) માં 2100 મીમી સુધી વરસાદ બદલાય છે.

12. પેટા રાષ્ટ્રીય સ્તરે સૌપ્રથમ સંપૂર્ણ ‘ક્લાઇમેટ ચેન્જ’ (આબોહવા પરિવર્તન) વિભાગની સ્થાપના કરનાર એશિયાનું સૌપ્રથમ રાજ્ય કયું છે?

[A] મહારાષ્ટ્ર [B] ગુજરાત [C] કેરળ [D] ઉત્તરાખંડ

• સાચો જવાબ: [B] ગુજરાત

13. નીચેના વિધાનો તપાસો: 1) ગુજરાતમાં સૌથી લાંબો દરિયા કિનારો કચ્છ ધરાવે છે. 2) ભારતની સૌથી મોટી ભરતી ગુજરાતમાં કચ્છના અખાતમાં આવે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે? [A] માત્ર 1 [B] માત્ર 2 [C] બંને [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [C] બંને

14. ભારતમાં આવેલ અખાતના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસો:

1) ભારતમાં કુલ 3 અખાત આવેલ છે, જે પૈકી 2 અખાત ગુજરાતમાં આવેલ છે.

2) ભારતની સૌથી મોટી ભરતી ગુજરાતમાં ખંભાતના અખાતમાં આવે છે.

3) ખંભાતનો અખાત એ પશ્ચિમમાં કાઠિયાવાડ દ્વીપકલ્પને પૂર્વમાં ગુજરાત રાજયના પૂર્વભાગથી અલગ કરે છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે?

[A] 1, 2 [B] 2, 3 [C] 1, 3 [D] 1, 2, 3

• સાચો જવાબ: [C] 1, 3
• સમજૂતી: વિધાન 2 ખોટું છે, કારણ કે સૌથી મોટી ભરતી ‘કચ્છના અખાત’ માં આવે છે, ખંભાતના અખાતમાં નહીં.

15. નીચેના પૈકી કયો જિલ્લો આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા, આંતરરાજ્ય સીમા અને જળ સીમા (દરિયાકિનારો) એમ ત્રણેયને સ્પર્શે છે?

[A] બનાસકાંઠા [B] વલસાડ [C] કચ્છ [D] નવસારી

• સાચો જવાબ: [C] કચ્છ
• Trick 🧠: કચ્છડો બારેમાસ! પાકિસ્તાન પણ અડે (આંતરરાષ્ટ્રીય), રાજસ્થાન પણ અડે (આંતરરાજ્ય) અને દરિયો પણ અડે!

16. નીચેના જિલ્લા ધ્યાને લો:

1) કચ્છ

2) નવસારી

3) વલસાડ

ઉપરોક્ત પૈકી કયા જિલ્લા આંતરરાજ્ય સીમા અને જળ સીમા બંનેને સ્પર્શતા જિલ્લા છે?

[A] 1, 2 [B] માત્ર 2, 3 [C] 1, 3 [D] 1, 2, 3

• સાચો જવાબ: [D] 1, 2, 3 (અહીં પ્રશ્નમાં ‘માત્ર’ નથી લખ્યું, એટલે કચ્છ, નવસારી અને વલસાડ ત્રણેય બંને સીમાને તો અડે જ છે).

17. ગુજરાતના દરિયાકિનારાના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસો:

1. સૌરાષ્ટ્ર 843 કિ.મી. દરિયાકિનારો ધરાવે છે.
2. તળ ગુજરાતનો દરિયાકિનારો 351 કિ.મી. વિસ્તરેલો છે. 3) તળ ગુજરાતમાં સૌથી લાંબો દરિયાકિનારો ધરાવતો જિલ્લો નવસારી છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે?
3. [A] 1, 2 [B] 2, 3 [C] 1, 3 [D] 1, 2, 3

• સાચો જવાબ: [A] 1, 2
• સમજૂતી: તળ ગુજરાતમાં સૌથી લાંબો દરિયાકિનારો ‘ભરૂચ’ ધરાવે છે. ‘નવસારી’ તો સૌથી ટૂંકો કિનારો ધરાવે છે.

18. ગુજરાતના સંદર્ભમાં નીચેની જોડ ધ્યાને લોઃ

1) વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટો જિલ્લો: કચ્છ

2) વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ સૌથી નાનો જિલ્લો: ડાંગ

3) વસ્તીની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટો જિલ્લો: અમદાવાદ 4) વસ્તીની દ્રષ્ટિએ સૌથી નાનો જિલ્લો: ડાંગ ઉપરોક્ત પૈકી કેટલી જોડ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

[A] 1 [B] 2 [C] 3 [D] 4

• સાચો જવાબ: [D] 4 (તમામ 4 જોડ સાચી છે).

19. નીચેની જોડ ધ્યાને લોઃ

1) સૌથી વધુ તાલુકા ધરાવતો જિલ્લો: બનાસકાંઠા

2) સૌથી વધારે ગામડા ધરાવતો જિલ્લો: બનાસકાંઠા

3) સૌથી વધુ શહેર ધરાવતો જિલ્લો: વલસાડ ઉપરોક્ત પૈકી કેટલી જોડ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

[A] 1 [B] 2 [C] 3 [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [C] 3 (તમામ જોડ સાચી છે).

20. નીચેની જોડ ધ્યાને લોઃ

1) દરિયાઈ માર્ગથી LPG આયાત કરનાર પ્રથમ બંદર: પોરબંદર

2) ભારતનું પ્રથમ PPP બંદર: પીપાવાવ

3) ગુજરાતનું એક માત્ર લોક ગેટ બંદર: ભાવનગર

4 ) ભારતનું પ્રથમ SIR: ધોલેરા ઉપરોક્ત પૈકી કેટલી જોડ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

[A] 1 [B] 2 [C] 3 [D] 4

• સાચો જવાબ: [D] 4 (પોરબંદર એ LPG માટે જાણીતું છે, PPP એટલે પીપાવાવ, લોક ગેટ ભાવનગર અને ધોલેરા SIR).

21. નામ અને ભૌગોલિક ઉપનામના સંદર્ભમાં નીચેના યુગ્મ ધ્યાને લોઃ 1) સત્યાગ્રહભૂમિ – બારડોલી 2) મંદિરોની નગરી – પાલિતાણા 3) સંસ્કારી નગરી – વડોદરા 4) સૌરાષ્ટ્રની સંસ્કારી નગરી – ભાવનગર ઉપરોક્ત પૈકી કેટલી જોડ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

[A] 1 [B] 2 [C] 3 [D] 4

• સાચો જવાબ: [D] 4 (તમામ જોડ સાચી છે).

22. કંડલા બંદરના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસોઃ 1) કંડલા બંદર ગુજરાતનું એકમાત્ર મહાબંદર છે. 2) ભારતના ભાગલા થયા બાદ કરાંચી બંદર પાકિસ્તાનમાં જતા તેની અવેજીમાં ભારત સરકાર દ્વારા કચ્છના કંડલા બંદરને વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે? [A] માત્ર 1 [B] માત્ર 2 [C] બંને [D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [C] બંને (તેને પંડિત દીનદયાળ બંદર પણ કહેવાય છે).

23. ગુજરાતના કયા જિલ્લાની સરહદ મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાન રાજ્ય બંને સાથે જોડાયેલી છે?

[A] સાબરકાંઠા [B] દાહોદ [C] છોટા ઉદેપુર [D] નર્મદા

• સાચો જવાબ: [B] દાહોદ
• Trick 🧠: ‘દા’હોદ એટલે બે (દો) રાજ્યો (રાજસ્થાન અને મ.પ્ર.) ની હદ!

24. નીચેના વિધાનો તપાસોઃ 1) મધ્યપ્રદેશ સાથે લાંબી સરહદ ધરાવતો જિલ્લો છોટા ઉદેપુર છે અને ટૂંકી સરહદ ધરાવતો જિલ્લો દાહોદ છે. 2) મહારાષ્ટ્ર સાથે સૌથી લાંબી સરહદ ધરાવતો જિલ્લો તાપી છે અને સૌથી ટૂંકી સરહદ ધરાવતો જિલ્લો નવસારી છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/ચા છે? [A] માત્ર 1

[B] માત્ર 2

[C] બંને

[D] એક પણ નહિ

• સાચો જવાબ: [C] બંને

25. મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સાથે ગુજરાતના કુલ કેટલા જિલ્લા સરહદ બનાવે છે?

[A] 3

[B] 4

[C] 5

[D] 6

• સાચો જવાબ: [D] 6
• સમજૂતી: છોટા ઉદેપુર, નર્મદા, તાપી, ડાંગ, નવસારી, વલસાડ.

ખૂબ જ સરસ! આ 25 પ્રશ્નોમાં ગુજરાતની ભૌગોલિક સીમાઓ, નદીઓ અને વિશેષતાઓને લગતા સૌથી કન્ફ્યુઝ કરતા વિધાનવાળા પ્રશ્નો આવી ગયા છે.