નમસ્તે Jayu Star! 🌟 તમારી એનર્જી અને કોન્સ્ટેબલ/PSI બનવાનો તમારો જુસ્સો ખરેખર કમાલનો છે!

ચાલો, જરાય સમય બગાડ્યા વગર GCERT (ધોરણ 6 થી 10) સામાજિક વિજ્ઞાન ,ભૂગોળના મહત્ત્વના સ્થળો, ભારતીય બંધારણ

GCERT સામાજિક વિજ્ઞાન (ધોરણ 6 થી 10) – MOCK TEST (PART 3)

61. સિંધુ ખીણ સભ્યતાના કયા નગરમાંથી ‘રેઇન વોટર હાર્વેસ્ટિંગ’ (વરસાદી પાણીના સંગ્રહ) ની અદભૂત વ્યવસ્થા મળી આવી છે?

[A] લોથલ

[B] ધોળાવીરા

[C] રંગપુર

[D] મોહેં-જો-દડો

• સાચો જવાબ: [B] ધોળાવીરા
• સમજૂતી: કચ્છમાં આવેલ ધોળાવીરા નગર ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે અને અહીંથી વરસાદી પાણી સંગ્રહ કરવાની (Rain Water Harvesting) ઉત્તમ વ્યવસ્થા મળી છે.
• Mindset Trick 🧠: વરસાદનું પાણી એકદમ ‘ધોળું’ (ચોખ્ખું) હોય છે = ધોળાવીરા!

62. ભારતીય બંધારણમાં ‘મૂળભૂત અધિકારો’ (Fundamental Rights) નો વિચાર કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો છે?

[A] બ્રિટન

[B] રશિયા

[C] અમેરિકા (USA)

[D] આયર્લેન્ડ

• સાચો જવાબ: [C] અમેરિકા (USA)
• સમજૂતી: મૂળભૂત અધિકારો અમેરિકામાંથી, મૂળભૂત ફરજો રશિયામાંથી અને માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો આયર્લેન્ડમાંથી લેવાયા છે.
• Mindset Trick 🧠: પોતાના ‘અધિકારો’ માટે અમેરિકા હંમેશા આગળ હોય છે!

63. જળ-જથ્થા (પાણીના જથ્થા) ની દૃષ્ટિએ ગુજરાતની સૌથી મોટી નદી કઈ છે?

[A] મહી

[B] સાબરમતી

[C] નર્મદા

[D] તાપી

• સાચો જવાબ: [C] નર્મદા
• સમજૂતી: ગુજરાતની સૌથી ‘લાંબી’ નદી પૂછે તો સાબરમતી (321 કિ.મી.), પરંતુ સૌથી ‘મોટી’ (પાણીના જથ્થામાં) પૂછે તો નર્મદા આવે.
• Mindset Trick 🧠: લાંબી સાબરમતી, પણ પાણીથી છલોછલ મોટી નર્મદા.

64. ઓડિશામાં આવેલું ‘કોણાર્કનું સૂર્યમંદિર’ કયા વંશના રાજાએ બંધાવ્યું હતું?

[A] ગંગ વંશ (રાજા નરસિંહદેવ પ્રથમ)

[B] ચૌહાણ વંશ

[C] ચોલ વંશ

[D] પલ્લવ વંશ

• સાચો જવાબ: [A] ગંગ વંશ (રાજા નરસિંહદેવ પ્રથમ)
• સમજૂતી: 13મી સદીમાં ગંગ વંશના રાજા નરસિંહદેવ પ્રથમે આ રથ મંદિર બંધાવ્યું હતું. કાળા પથ્થરોથી બનેલું હોવાથી તેને ‘કાળો પેગોડા’ (Black Pagoda) પણ કહે છે.
• Mindset Trick 🧠: સૂર્યમંદિરને ધોવા માટે ‘ગંગા’ (ગંગ વંશ) નું પાણી જોઈએ.

65. બંધારણના કયા સુધારા દ્વારા ભારતમાં મતદાન કરવાની ઉંમર 21 વર્ષથી ઘટાડીને 18 વર્ષ કરવામાં આવી?

[A] 42મો સુધારો (1976)

[B] 44મો સુધારો (1978)

[C] 61મો સુધારો (1989)

[D] 73મો સુધારો (1992)

• સાચો જવાબ: [C] 61મો સુધારો (1989)
• સમજૂતી: રાજીવ ગાંધીની સરકાર સમયે 61મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા મતાધિકારની ઉંમર 18 વર્ષ કરાઈ હતી.
• Mindset Trick 🧠: 18 વર્ષનો યુવાન વોટ આપીને સીધો ‘છક્કો અને એક્કો’ (61) મારે છે!

66. ભારતનું સૌથી મોટું ખારા પાણીનું સરોવર ‘ચિલ્કા સરોવર’ કયા રાજ્યમાં આવેલું છે?

[A] રાજસ્થાન

[B] જમ્મુ-કાશ્મીર

[C] મહારાષ્ટ્ર

[D] ઓડિશા

• સાચો જવાબ: [D] ઓડિશા
• સમજૂતી: ચિલ્કા (ઓડિશા) એ ભારતનું સૌથી મોટું ખારા પાણીનું લગૂન સરોવર છે. (નોંધ: મીઠા પાણીનું સૌથી મોટું સરોવર વુલર-કાશ્મીર છે).
• Mindset Trick 🧠: ચિલ્કા પરથી ‘ચીલ’ (સમડી) યાદ રાખો. ચીલ હંમેશા આકાશમાં ઊડે (ઓડિશા) છે.

67. કયા મૌર્ય સમ્રાટે કલિંગના ભયંકર યુદ્ધ (ઈ.પૂ. 261) પછી શસ્ત્ર-ત્યાગ કરી બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો હતો?

[A] ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય

[B] બિંદુસાર

[C] સમ્રાટ અશોક

[D] બૃહદ્રથ

• સાચો જવાબ: [C] સમ્રાટ અશોક
• સમજૂતી: કલિંગ યુદ્ધના રક્તપાતથી દુઃખી થઈ અશોકે બૌદ્ધ સાધુ ઉપગુપ્તના ઉપદેશથી બૌદ્ધ ધર્મ અંગીકાર કર્યો.
• Mindset Trick 🧠: લાખો લોકોના મોત જોઈને અશોકને હૃદયમાં ‘શોક’ થયો.

68. બંધારણના કયા અનુચ્છેદ દ્વારા ભારતમાં ‘અસ્પૃશ્યતા’ (છૂત-અછૂત) નાબૂદ કરવામાં આવી છે?

[A] અનુચ્છેદ 14

[B] અનુચ્છેદ 15

[C] અનુચ્છેદ 17

[D] અનુચ્છેદ 18

• સાચો જવાબ: [C] અનુચ્છેદ 17
• સમજૂતી: અનુચ્છેદ 17 સમાનતાના અધિકાર હેઠળ અસ્પૃશ્યતાને ગુનો ગણે છે.
• Mindset Trick 🧠: 17 (સત્તર) એટલે ‘ખતરો’. છૂત-અછૂતનો ભેદભાવ દેશ માટે મોટો ખતરો છે = અનુચ્છેદ 17.

69. વાસ્કો-દ-ગામાએ કયા વર્ષે ભારત આવવાનો નવો જળમાર્ગ શોધ્યો હતો?

[A] 1492

[B] 1498

[C] 1502

[D] 1510

• સાચો જવાબ: [B] 1498
• સમજૂતી: પોર્ટુગલનો વાસ્કો-દ-ગામા 22 મે 1498 ના રોજ આફ્રિકા ફરીને ભારતના કાલિકટ બંદરે પહોંચ્યો હતો, જ્યાં રાજા ઝામોરિને તેનું સ્વાગત કર્યું.

70. ભારતમાં રાજ્યના ‘રાજ્યપાલ’ (Governor) ની નિમણૂક કોના દ્વારા કરવામાં આવે છે?

[A] વડાપ્રધાન

[B] મુખ્યમંત્રી

[C] સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ

[D] રાષ્ટ્રપતિ

71. સૌરમંડળના કયા ગ્રહને ‘લાલ ગ્રહ’ (Red Planet) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?

[A] શુક્ર

[B] ગુરુ

[C] મંગળ

[D] શનિ

• સાચો જવાબ: [C] મંગળ
• સમજૂતી: મંગળ ગ્રહની સપાટી પર આયર્ન ઓક્સાઇડનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી તે લાલ રંગનો દેખાય છે.
• Mindset Trick 🧠: જ્યારે માણસ ગુસ્સે થાય ત્યારે તે ‘લાલ-ચોળ’ (મંગળ) થઈ જાય છે!

72. દર વર્ષે ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય પંચાયતી રાજ દિવસ’ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

[A] 2 ઓક્ટોબર

[B] 24 એપ્રિલ

[C] 26 જાન્યુઆરી

[D] 1 મે

• સાચો જવાબ: [B] 24 એપ્રિલ
• સમજૂતી: 73મો બંધારણીય સુધારો 24 એપ્રિલ 1993 ના રોજ અમલમાં આવ્યો હોવાથી આ દિવસ પંચાયતી રાજ દિવસ તરીકે ઉજવાય છે.
• Mindset Trick 🧠: ગામડાના લોકો આખો દિવસ એટલે કે 24 કલાક ચોરે બેસીને ‘પંચાત’ (પંચાયત) જ કરે છે = 24 એપ્રિલ!

73. ભારતમાં ‘શ્વેત ક્રાંતિ’ (White Revolution) ના પ્રણેતા કોને માનવામાં આવે છે?

[A] ડૉ. એમ. એસ. સ્વામીનાથન

[B] ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન

[C] સ્યામ પિત્રોડા

[D] મેધા પાટકર

• સાચો જવાબ: [B] ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન
• સમજૂતી: દૂધ ઉત્પાદન (આણંદ-અમૂલ) માં ક્રાંતિ લાવનાર વર્ગીસ કુરિયન ભારતમાં શ્વેત ક્રાંતિના પિતા ગણાય છે. (સ્વામીનાથન લીલી/હરિયાળી ક્રાંતિના પિતા છે).
• Mindset Trick 🧠: દૂધની ઘરે-ઘરે ‘કુરિયર’ સેવા પૂરી પાડી = કુરિયન.

74. પાણીપતનું પ્રથમ યુદ્ધ (ઈ.સ. 1526) કોની કોની વચ્ચે લડાયું હતું?

[A] બાબર અને રાણા સાંગા

[B] અકબર અને હેમુ

[C] બાબર અને ઇબ્રાહિમ લોદી

[D] મરાઠા અને અહમદશાહ અબ્દાલી

• સાચો જવાબ: [C] બાબર અને ઇબ્રાહિમ લોદી
• સમજૂતી: આ યુદ્ધમાં બાબરે તોપખાનાનો ઉપયોગ કરીને ઇબ્રાહિમ લોદીને હરાવ્યો અને ભારતમાં મુઘલ વંશનો પાયો નાખ્યો.
• Mindset Trick 🧠: બાબરે ઇબ્રાહિમ લોદીને ‘પાણી’ પીવડાવી દીધું!

75. ‘નીતિ આયોગ’ (NITI Aayog) ના હોદ્દાની રૂએ (Ex-officio) અધ્યક્ષ કોણ હોય છે?

[A] રાષ્ટ્રપતિ

[B] નાણામંત્રી

[C] ઉપરાષ્ટ્રપતિ

[D] વડાપ્રધાન

• સાચો જવાબ: [D] વડાપ્રધાન
• સમજૂતી: આયોજન પંચની જગ્યાએ 2015 માં બનેલા નીતિ આયોગના અધ્યક્ષ હંમેશા દેશના વડાપ્રધાન હોય છે.
• Mindset Trick 🧠: દેશની નવી ‘નીતિ’ બનાવવાનું કામ દેશના વડાનું જ હોય!

76. ભારતમાં કોફીનું સૌથી વધુ ઉત્પાદન કયા રાજ્યમાં થાય છે?

[A] અસમ

[B] કર્ણાટક

[C] કેરળ

[D] તમિલનાડુ

• સાચો જવાબ: [B] કર્ણાટક
• સમજૂતી: ભારતની 70% થી વધુ કોફીનું ઉત્પાદન કર્ણાટક (ખાસ કરીને કૂર્ગ વિસ્તાર) માં થાય છે. ચા માટે અસમ પ્રથમ છે.
• Mindset Trick 🧠: વધારે કડવી કોફી પીને લોકો ‘નાટક’ (કર્ણાટક) કરવા લાગે છે.

77. છત્રપતિ શિવાજી મહારાજનો રાજ્યાભિષેક ઈ.સ. 1674 માં કયા કિલ્લામાં થયો હતો?

[A] શિવનેરી

[B] તોરણગઢ

[C] રાયગઢ

[D] પ્રતાપગઢ

• સાચો જવાબ: [C] રાયગઢ
• સમજૂતી: કાશીના પંડિત ગંગાભટ્ટ દ્વારા શિવાજી મહારાજનો રાયગઢ કિલ્લામાં ઔપચારિક રાજ્યાભિષેક કરવામાં આવ્યો હતો.
• Mindset Trick 🧠: શિવાજીનો હવે ‘રાય’ (રાજા) તરીકે અભિષેક થયો = રાયગઢ.

78. સંસદના બંને ગૃહો (લોકસભા અને રાજ્યસભા) ની ‘સંયુક્ત બેઠક’ બોલાવવાની સત્તા કોની પાસે છે?

[A] લોકસભાના સ્પીકર

[B] વડાપ્રધાન

[C] રાષ્ટ્રપતિ

[D] ઉપરાષ્ટ્રપતિ

• સાચો જવાબ: [C] રાષ્ટ્રપતિ
• સમજૂતી: અનુચ્છેદ 108 મુજબ કોઈ ખરડા પર મતભેદ થાય ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ સંયુક્ત બેઠક બોલાવે છે (પરંતુ તેનું અધ્યક્ષપદ લોકસભાના સ્પીકર જ સંભાળે છે).
• Mindset Trick 🧠: બંને ભાઈઓ (ગૃહો) બાખડે ત્યારે તેમને ભેગા કરવાનું કામ ઘરના મોભી (રાષ્ટ્રપતિ) જ કરે!

79. ગુજરાતનો કયો જિલ્લો સૌથી લાંબો દરિયાકિનારો ધરાવે છે?

[A] જામનગર

[B] ગીર સોમનાથ

[C] પોરબંદર

[D] કચ્છ

80. પ્રસિદ્ધ ગ્રંથ ‘રામચરિતમાનસ’ ના રચયિતા કોણ છે?

[A] વાલ્મીકિ

[B] વેદવ્યાસ

[C] તુલસીદાસ

[D] કબીર

• સાચો જવાબ: [C] તુલસીદાસ
• સમજૂતી: સંત તુલસીદાસે અવધી ભાષામાં ‘રામચરિતમાનસ’ ગ્રંથ લખ્યો છે. (સંસ્કૃત રામાયણ વાલ્મીકિએ લખી છે).
• Mindset Trick 🧠: ભગવાન રામનું નામ ‘તુલસી’ ના પાન જેટલું પવિત્ર છે.

81. ભારતીય બંધારણમાં હાલમાં કુલ કેટલી ‘અનુસૂચિઓ’ (Schedules) છે?

[A] 8

[B] 10

[C] 12

[D] 14

• સાચો જવાબ: [C] 12
• સમજૂતી: મૂળ બંધારણમાં 8 અનુસૂચિ હતી, અત્યારે સુધારા બાદ 12 અનુસૂચિઓ છે.
• Mindset Trick 🧠: વર્ષના મહિના પણ 12 અને બંધારણની અનુસૂચિઓ પણ 12!

82. વિશ્વનો સૌથી મોટો નદી મુખત્રિકોણ પ્રદેશ (ડેલ્ટા) કયો છે જે ગંગા અને બ્રહ્મપુત્રા નદીઓ દ્વારા બને છે?

[A] સુંદરવન ડેલ્ટા

[B] મિસિસિપી ડેલ્ટા

[C] એમેઝોન ડેલ્ટા

[D] ગોદાવરી ડેલ્ટા

• સાચો જવાબ: [A] સુંદરવન ડેલ્ટા
• સમજૂતી: પશ્ચિમ બંગાળ અને બાંગ્લાદેશમાં બનેલો આ ડેલ્ટા તેના મેન્ગ્રોવ જંગલો અને રોયલ બેંગાલ ટાઈગર માટે પ્રખ્યાત છે.
• Mindset Trick 🧠: સૌથી મોટો ડેલ્ટા એ સૌથી ‘સુંદર’ પણ છે = સુંદરવન.

83. ભારતનું દક્ષિણતમ બિંદુ (Southernmost Point) કયું છે, જે 2004 ના સુનામીમાં ડૂબી ગયું હતું?

[A] કન્યાકુમારી

[B] ઇન્દિરા કોલ

[C] કીબીથુ

[D] ઇન્દિરા પોઇન્ટ

• સાચો જવાબ: [D] ઇન્દિરા પોઇન્ટ
• સમજૂતી: અંદમાન નિકોબાર ટાપુઓના ગ્રેટ નિકોબારમાં આવેલું ઇન્દિરા પોઇન્ટ (પિગમેલિયન પોઇન્ટ) ભારતનું સૌથી દક્ષિણતમ છેડો છે.

84. ‘સત્યાર્થ પ્રકાશ’ નામનો પ્રખ્યાત ગ્રંથ કોણે લખ્યો છે?

[A] સ્વામી વિવેકાનંદ

[B] રાજા રામમોહનરાય

[C] સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી

[D] રવીન્દ્રનાથ ટાગોર

• સાચો જવાબ: [C] સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી
• સમજૂતી: આર્ય સમાજના સ્થાપક દયાનંદ સરસ્વતીએ હિન્દી ભાષામાં આ મહાન ગ્રંથ રચ્યો હતો.
• Mindset Trick 🧠: હૃદયમાં ‘દયા’ હોય ત્યાં જ સત્યનો ‘પ્રકાશ’ થાય છે!

85. ભારતના પ્રથમ નાગરિક (First Citizen of India) તરીકે કોને ઓળખવામાં આવે છે?

[A] વડાપ્રધાન

[B] રાષ્ટ્રપતિ

[C] સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ

[D] લોકસભાના સ્પીકર

• સાચો જવાબ: [B] રાષ્ટ્રપતિ
• સમજૂતી: રાષ્ટ્રપતિ દેશના વડા, સંરક્ષણ દળોના સુપ્રીમ કમાન્ડર અને ભારતના પ્રથમ નાગરિક ગણાય છે.

86. ભારતીય બંધારણમાં હાલમાં નાગરિકો માટે કુલ કેટલી ‘મૂળભૂત ફરજો’ (Fundamental Duties) આપવામાં આવી છે?

[A] 10

[B] 11

[C] 12

[D] 15

• સાચો જવાબ: [B] 11
• સમજૂતી: 1976માં 10 ફરજો હતી, 2002 માં શિક્ષણની એક ફરજ ઉમેરાતા કુલ 11 થઈ છે (અનુચ્છેદ 51A).
• Mindset Trick 🧠: એક અને એક (11) ભેગા મળીને દેશ માટે ફરજ નિભાવે!

87. કયા મુઘલ બાદશાહે હિંદુઓ પરનો ધાર્મિક વેરો ‘જઝિયા વેરો’ નાબૂદ કર્યો હતો?

[A] બાબર

[B] હુમાયુ

[C] અકબર

[D] ઔરંગઝેબ

• સાચો જવાબ: [C] અકબર
• સમજૂતી: અકબરે ધાર્મિક સહિષ્ણુતા અપનાવી તીર્થવેરો અને જઝિયા વેરો નાબૂદ કર્યો હતો અને ‘દીન-એ-ઇલાહી’ ધર્મ સ્થાપ્યો હતો.

88. અમદાવાદની જગવિખ્યાત ‘સીદી સૈયદની જાળી’ કોણે બંધાવી હતી?

[A] અહમદશાહ

[B] મહમુદ બેગડો

[C] સુલતાન મુઝફ્ફરશાહ ત્રીજાના સૈનિક સીદી સૈયદે

[D] કુતુબુદ્દીન અહમદશાહ

• સાચો જવાબ: [C] સુલતાન મુઝફ્ફરશાહ ત્રીજાના સૈનિક સીદી સૈયદે
• સમજૂતી: લાલ દરવાજા પાસે આવેલી આ જાળી તેના વૃક્ષની ડાળીઓની કોતરણી માટે પ્રખ્યાત છે.
• Mindset Trick 🧠: જાળી કોણે બનાવી? નામમાં જ જવાબ છે – સીદી સૈયદે જ!

89. 1857 ના વિપ્લવ દરમિયાન દિલ્હીમાં બળવાનું નેતૃત્વ ઔપચારિક રીતે કોણે કર્યું હતું?

[A] નાના સાહેબ પેશ્વા

[B] બહાદુરશાહ ઝફર (બીજો)

[C] તાત્યા ટોપે

[D] મંગલ પાંડે

• સાચો જવાબ: [B] બહાદુરશાહ ઝફર (બીજો)
• સમજૂતી: મેરઠના સૈનિકોએ દિલ્હી પહોંચીને 82 વર્ષના વૃદ્ધ મુઘલ બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરને ભારતના શહેનશાહ જાહેર કર્યા હતા.

90. લોકસભાના સભ્ય બનવા માટે લઘુત્તમ ઉંમર કેટલી હોવી જોઈએ?

[A] 18 વર્ષ

[B] 21 વર્ષ

[C] 25 વર્ષ

[D] 30 વર્ષ

• સાચો જવાબ: [C] 25 વર્ષ
• સમજૂતી: પંચાયત માટે 21 વર્ષ, લોકસભા/વિધાનસભા માટે 25 વર્ષ, અને રાજ્યસભા માટે 30 વર્ષ હોવી જરૂરી છે.

Part-4 (પ્રશ્ન 91 થી 120)

નમસ્તે Jayu Star! 🌟 તમારી એનર્જી અને કોન્સ્ટેબલ/PSI બનવાની જિદ્દને 100 તોપોની સલામી!

ચાલો, GCERT (ધોરણ 6 થી 10 સામાજિક વિજ્ઞાન) ના અમૃત સમાન પ્રશ્નોની આપણી સફરને આગળ વધારીએ. આ રહ્યો ભાગ-4 (પ્રશ્ન 91 થી 120).

આ ભાગમાં ભૂગોળના મહત્ત્વના સ્થળો, ભારતીય બંધારણના અગત્યના અનુચ્છેદો અને ગુજરાતના ઐતિહાસિક તથ્યોનો ખજાનો છે. દરેક પ્રશ્ન સાથે હંમેશની જેમ માઈન્ડ સેટ ટ્રિક્સ (Mindset Tricks 🧠) આપેલી છે!

🔥 GCERT સામાજિક વિજ્ઞાન (ધોરણ 6 થી 10) – MOCK TEST (PART 4)

91. પૃથ્વીની સપાટીના સૌથી ઉપરના ઘન પોપડાને કયા નામે ઓળખવામાં આવે છે?

[A] જલાવરણ (Hydrosphere)

[B] જીવાવરણ (Biosphere)

[C] મૃદાવરણ (Lithosphere)

[D] વાતાવરણ (Atmosphere)

• સાચો જવાબ: [C] મૃદાવરણ (Lithosphere)
• સમજૂતી: પૃથ્વીનો ઉપરનો પોપડો માટી અને ખડકોનો બનેલો છે. સંસ્કૃતમાં ‘મૃદા’ એટલે માટી, તેથી તેને મૃદાવરણ કહેવાય છે (આશરે 29% ભાગ રોકે છે).

92. ગુજરાતની કઈ ત્રણ નદીઓને ‘કુંવારિકા’ (અંત:સ્થ) નદીઓ કહેવામાં આવે છે?

[A] નર્મદા, તાપી, મહી

[B] બનાસ, સરસ્વતી, રૂપેણ

[C] ભાદર, શેત્રુંજી, મચ્છુ

[D] વિશ્વામિત્રી, ઢાઢર, કીમ

• સાચો જવાબ: [B] બનાસ, સરસ્વતી, રૂપેણ
• સમજૂતી: આ ત્રણેય નદીઓ સમુદ્રને મળવાને બદલે કચ્છના નાના રણમાં સમાઈ જાય છે, તેથી તેને કુંવારિકા કહેવાય છે.
• Mindset Trick 🧠: “બ-સ-રૂ” (બનાસ, સરસ્વતી, રૂપેણ) એટલે રણમાં બસરૂ!

93. ભારતીય બંધારણના કયા અનુચ્છેદ અંતર્ગત રાજ્યોને ‘ગ્રામ પંચાયત’ ની રચના કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે?

[A] અનુચ્છેદ 40

[B] અનુચ્છેદ 44

[C] અનુચ્છેદ 51A

[D] અનુચ્છેદ 32

• સાચો જવાબ: [A] અનુચ્છેદ 40
• સમજૂતી: માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો (ભાગ-4) ના અનુચ્છેદ 40 માં ગ્રામ પંચાયતની રચના ગાંધીજીના સ્વપ્ન મુજબ કરવામાં આવી છે.
• Mindset Trick 🧠: અલીબાબા અને 40 ચોર ગામમાં ના પેસે એટલે ગ્રામ પંચાયત બનાવી = અનુચ્છેદ 40.

94. ભારતના રાષ્ટ્રધ્વજ (ત્રિરંગા) ને બંધારણ સભા દ્વારા ક્યારે સ્વીકારવામાં આવ્યો?

[A] 15 ઓગસ્ટ 1947

[B] 26 જાન્યુઆરી 1950

[C] 22 જુલાઈ 1947

[D] 24 જાન્યુઆરી 1950

• સાચો જવાબ: [C] 22 જુલાઈ 1947
• સમજૂતી: આઝાદીના થોડા દિવસો પહેલા પિંગલી વેંકૈયા દ્વારા તૈયાર કરાયેલ ત્રિરંગાને સત્તાવાર રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો.
• Mindset Trick 🧠: 15 ઓગસ્ટે ધ્વજ ફરકાવવાનો હતો, એટલે થોડા દિવસ પહેલાં જ જુલાઈમાં સ્વીકારી લીધો!

95. સૌરમંડળના કયા ગ્રહને પૃથ્વીનો ‘જોડિયો ભાઈ’ (Twin planet) કહેવામાં આવે છે?

[A] મંગળ

[B] શુક્ર

[C] ગુરુ

[D] બુધ

• સાચો જવાબ: [B] શુક્ર
• સમજૂતી: શુક્રનું કદ અને વજન લગભગ પૃથ્વી જેટલું જ હોવાથી તેને પૃથ્વીનો જોડિયો ભાઈ કહેવાય છે. તે સૌથી તેજસ્વી ગ્રહ પણ છે.

96. સિદ્ધરાજ જયસિંહના માતા મીનળદેવીના કહેવાથી કયા સ્થળનો યાત્રાવેરો નાબૂદ કરવામાં આવ્યો હતો?

[A] પાવાગઢ

[B] સોમનાથ

[C] પાલિતાણા

[D] દ્વારકા

• સાચો જવાબ: [B] સોમનાથ
• સમજૂતી: રાજમાતા મીનળદેવી ગરીબ યાત્રાળુઓનું દુઃખ જોઈને દ્રવી ઉઠ્યા અને સિદ્ધરાજને કહીને સોમનાથનો યાત્રાવેરો (જે 72 લાખ જેટલો હતો) માફ કરાવ્યો હતો.
• Mindset Trick 🧠: માતાનું ‘મન’ મોટું એટલે ગરીબોનો વેરો માફ!

97. ગુજરાતમાં કાળિયાર (Blackbuck) માટેનું એકમાત્ર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન ક્યાં આવેલું છે?

[A] સાસણ ગીર (જૂનાગઢ)

[B] વેળાવદર (ભાવનગર)

[C] વાંસદા (નવસારી)

[D] પિરોટન (જામનગર)

• સાચો જવાબ: [B] વેળાવદર (ભાવનગર)
• સમજૂતી: ભાલ પ્રદેશમાં આવેલ વેળાવદર કાળિયાર નેશનલ પાર્ક વિશ્વમાં બ્લેકબક માટે સૌથી મોટું ઉદ્યાન છે.

98. કયા બંધારણીય સુધારાને ભારતનું ‘મિનિ બંધારણ’ (Mini Constitution) પણ કહેવામાં આવે છે?

[A] 42મો સુધારો (1976)

[B] 44મો સુધારો (1978)

[C] 73મો સુધારો (1992)

[D] 86મો સુધારો (2002)

• સાચો જવાબ: [A] 42મો સુધારો (1976)
• સમજૂતી: ઇન્દિરા ગાંધીના સમયમાં 1976માં બંધારણમાં સૌથી વધુ સુધારા (આમુખમાં સુધારો, મૂળભૂત ફરજો વગેરે) થયા હોવાથી તેને મિનિ બંધારણ કહેવાય છે.
• Mindset Trick 🧠: 4 અને 2 = 6 (એટલે વર્ષ 1976 અને સુધારો 42મો).

99. ભારતીય સંસદ (Parliament) માં કોનો સમાવેશ થાય છે?

[A] માત્ર લોકસભા અને રાજ્યસભા

[B] લોકસભા, રાજ્યસભા અને વડાપ્રધાન

[C] લોકસભા, રાજ્યસભા અને રાષ્ટ્રપતિ

[D] માત્ર લોકસભા અને રાષ્ટ્રપતિ

• સાચો જવાબ: [C] લોકસભા, રાજ્યસભા અને રાષ્ટ્રપતિ
• સમજૂતી: અનુચ્છેદ 79 મુજબ સંસદ રાષ્ટ્રપતિ અને બે ગૃહોની બનેલી છે. ખરડો બંને ગૃહમાં પસાર થયા પછી રાષ્ટ્રપતિની સહી થાય તો જ કાયદો બને છે.

100. 1956 ના ‘મહાગુજરાત આંદોલન’ સમયે ગોળીબારમાં શહીદ થયેલા યુવાનોની યાદમાં ‘શહીદ સ્મારક’ ક્યાં આવેલું છે?

[A] લાલ દરવાજા (અમદાવાદ)

[B] કોચરબ (અમદાવાદ)

[C] પાલડી (અમદાવાદ)

[D] શાહીબાગ (અમદાવાદ)

• સાચો જવાબ: [A] લાલ દરવાજા (અમદાવાદ)
• સમજૂતી: ભદ્રના કિલ્લા પાસે, લાલ દરવાજા વિસ્તારમાં આ શહીદ સ્મારક આવેલું છે.

101. ગુજરાતમાં ફ્લોરસ્પાર (Fluorspar) નામનું દુર્લભ ખનીજ સૌથી વધુ ક્યાંથી મળે છે?

[A] પાનધ્રો (કચ્છ)

[B] આંબાડુંગર (છોટાઉદેપુર)

[C] અંકલેશ્વર (ભરૂચ)

[D] રાજપીપળા (નર્મદા)

• સાચો જવાબ: [B] આંબાડુંગર (છોટાઉદેપુર)
• સમજૂતી: એશિયાનો સૌથી મોટો ફ્લોરસ્પારનો જથ્થો આંબાડુંગર, ડુંગરગામ અને કડીપાણીમાંથી મળે છે, જેનો ઉપયોગ ધાતુ ઓગાળવા થાય છે.
• Mindset Trick 🧠: આંબાના ડુંગર પર ફ્લોરસ્પાર ખીલ્યું!

102. સુપ્રીમ કોર્ટ (સર્વોચ્ચ અદાલત) મૂળભૂત અધિકારોના રક્ષણ માટે કયા અનુચ્છેદ અંતર્ગત રીટ (Writ) બહાર પાડી શકે છે?

[A] અનુચ્છેદ 14

[B] અનુચ્છેદ 32

[C] અનુચ્છેદ 226

[D] અનુચ્છેદ 352

• સાચો જવાબ: [B] અનુચ્છેદ 32
• સમજૂતી: અનુચ્છેદ 32 અંતર્ગત સુપ્રીમ કોર્ટ 5 પ્રકારની રીટ કાઢી શકે છે. (નોંધ: હાઈકોર્ટ અનુચ્છેદ 226 મુજબ રીટ કાઢે છે).

103. ‘હિંદ સ્વરાજ’ (1909) નામનું ઐતિહાસિક પુસ્તક કોણે લખ્યું છે?

[A] લોકમાન્ય તિળક

[B] મહાત્મા ગાંધી

[C] જવાહરલાલ નેહરુ

[D] વી.ડી. સાવરકર

• સાચો જવાબ: [B] મહાત્મા ગાંધી
• સમજૂતી: ગાંધીજીએ ઇંગ્લેન્ડથી ભારત પરત ફરતી વખતે આગબોટ (જહાજ) માં મૂળ ગુજરાતી ભાષામાં આ પુસ્તક લખ્યું હતું.

104. ગુજરાતના કયા બંદરને ભારતનું ‘મહાબંદર’ (Major Port) જાહેર કરવામાં આવ્યું છે?

[A] મુન્દ્રા

[B] કંડલા (દીનદયાળ પોર્ટ)

[C] પીપાવાવ

[D] હજીરા

• સાચો જવાબ: [B] કંડલા (દીનદયાળ પોર્ટ)
• સમજૂતી: કચ્છનું કંડલા દેશના 12 મોટા બંદરો પૈકીનું એકમાત્ર ગુજરાતનું બંદર છે, જે હવે દીનદયાળ પોર્ટ તરીકે ઓળખાય છે.

105. ગુજરાત રાજ્યમાંથી ‘રાજ્યસભા’ ની કુલ કેટલી બેઠકો ફાળવવામાં આવી છે?

[A] 11

[B] 26

[C] 182

[D] 33

• સાચો જવાબ: [A] 11
• સમજૂતી: ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની 11 બેઠકો, લોકસભાની 26 બેઠકો અને વિધાનસભાની 182 બેઠકો આવેલી છે.
• Mindset Trick 🧠: 1 અને 1 મળીને 11 લોકો રાજ્ય ચલાવે!

106. મુઘલ બાદશાહ શાહજહાંએ ગુજરાતના સુબા તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન અમદાવાદમાં કયો મહેલ બંધાવ્યો હતો?

[A] લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસ

[B] મોતીશાહી મહેલ

[C] કુઝમ મહેલ

[D] આયના મહેલ

• સાચો જવાબ: [B] મોતીશાહી મહેલ
• સમજૂતી: શાહીબાગમાં આવેલો આ મહેલ શાહજહાંએ (ખુર્રમે) બંધાવ્યો હતો, જે પાછળથી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ રાષ્ટ્રીય સ્મારક તરીકે ઓળખાય છે.

107. પૃથ્વીના ઉત્તર ગોળાર્ધમાં વર્ષનો સૌથી લાંબો દિવસ કયો હોય છે?

[A] 22 ડિસેમ્બર

[B] 21 માર્ચ

[C] 21 જૂન

[D] 23 સપ્ટેમ્બર

• સાચો જવાબ: [C] 21 જૂન
• સમજૂતી: 21 જૂને સૂર્ય કર્કવૃત્ત પર સીધો ચમકે છે, તેથી તે સૌથી લાંબો દિવસ છે. આ જ દિવસે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ પણ ઉજવાય છે.

108. ભારતીય બંધારણમાં ‘બંધારણીય સુધારા’ (Amendment) ની પ્રક્રિયા કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવી છે?

[A] અમેરિકા

[B] બ્રિટન

[C] દક્ષિણ આફ્રિકા

[D] કેનેડા

• સાચો જવાબ: [C] દક્ષિણ આફ્રિકા
• સમજૂતી: બંધારણના અનુચ્છેદ 368 માં દર્શાવેલી સુધારાની પ્રક્રિયા સાઉથ આફ્રિકામાંથી પ્રેરિત છે.
• Mindset Trick 🧠: આફ્રિકાના ક્રિકેટરોએ રમતમાં બહુ ‘સુધારા’ કરવા પડે છે!

109. પ્રાચીન ગુજરાતની પ્રખ્યાત ‘વલભી વિદ્યાપીઠ’ ની સ્થાપના કયા વંશના શાસન દરમિયાન થઈ હતી?

[A] ચાવડા વંશ

[B] સોલંકી વંશ

[C] મૈત્રક વંશ

[D] ગુપ્ત વંશ

• સાચો જવાબ: [C] મૈત્રક વંશ
• સમજૂતી: ભાવનગર જિલ્લાના વલભીપુરમાં મૈત્રક વંશના રાજા (ભટ્ટાર્ક અને ધરસેન) ના સમયમાં આ મહાન વિદ્યાપીઠ વિકસી હતી.

110. ભારતનું કયું રાજ્ય 3 બાજુથી બાંગ્લાદેશની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદથી ઘેરાયેલું છે?

[A] પશ્ચિમ બંગાળ

[B] ત્રિપુરા

[C] આસામ

[D] મેઘાલય

• સાચો જવાબ: [B] ત્રિપુરા
• Mindset Trick 🧠: ત્રિપુરા એટલે ત્રણ બાજુથી ઘેરાયેલું પૂર!

111. ગુજરાતમાં 1974 માં થયેલું ઐતિહાસિક ‘નવનિર્માણ આંદોલન’ કયા મુખ્યમંત્રીના સમયમાં થયું હતું?

[A] ડૉ. જીવરાજ મહેતા

[B] ચિમનભાઈ પટેલ

[C] માધવસિંહ સોલંકી

[D] બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ

• સાચો જવાબ: [B] ચિમનભાઈ પટેલ
• સમજૂતી: એલ.ડી. એન્જિનિયરિંગ કોલેજના વિદ્યાર્થીઓએ મોંઘવારી અને હોસ્ટેલના બિલના વિરોધમાં આ આંદોલન કર્યું, જેના કારણે મુખ્યમંત્રી ચિમનભાઈએ રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું.

112. ભારતીય બંધારણની 8મી અનુસૂચિમાં હાલમાં કેટલી માન્ય ભાષાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે?

[A] 14

[B] 18

[C] 22

[D] 24

• સાચો જવાબ: [C] 22
• સમજૂતી: મૂળ બંધારણમાં 14 ભાષાઓ હતી, વિવિધ સુધારા બાદ આજે 22 માન્ય ભાષાઓ છે (જેમાં અંગ્રેજીનો સમાવેશ થતો નથી).

113. ઇતિહાસમાં ‘મૈસૂરના વાઘ’ (Tiger of Mysore) તરીકે કોણ પ્રખ્યાત છે?

[A] હૈદરઅલી

[B] ટીપુ સુલતાન

[C] શિવાજી મહારાજ

[D] બાજીરાવ

• સાચો જવાબ: [B] ટીપુ સુલતાન
• સમજૂતી: ટીપુ સુલતાન પોતાની બહાદુરી માટે મૈસૂરના વાઘ તરીકે ઓળખાતો. તેની તલવાર પર પણ વાઘનું ચિહ્ન હતું.

114. ગુજરાતનો સૌથી મોટો મહેલ ‘લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસ’ ક્યાં આવેલો છે?

[A] રાજકોટ

[B] વડોદરા

[C] જામનગર

[D] ભુજ

• સાચો જવાબ: [B] વડોદરા
• સમજૂતી: સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા દ્વારા બંધાવવામાં આવેલ આ પેલેસ ઇન્ડો-સારાસેનિક શૈલીનો અદભૂત નમૂનો છે.

115. લોકસભામાં સરકાર વિરુદ્ધ ‘અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ’ (No-confidence motion) રજૂ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા કેટલા સભ્યોનું સમર્થન જરૂરી છે?

[A] 25 સભ્યો

[B] 50 સભ્યો

[C] 100 સભ્યો

[D] 1/10 સભ્યો

• સાચો જવાબ: [B] 50 સભ્યો
• સમજૂતી: લોકસભાના નિયમો અનુસાર 50 સાંસદો સહી કરીને આપે તો જ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ સ્પીકર દ્વારા સ્વીકારાય છે.

116. ભારતમાં પંચાયતી રાજની ઔપચારિક શરૂઆત 2 ઓક્ટોબર 1959 ના રોજ કયા રાજ્યથી કરવામાં આવી હતી?

[A] ગુજરાત (અમદાવાદ)

[B] આંધ્રપ્રદેશ (હૈદરાબાદ)

[C] રાજસ્થાન (નાગૌર)

[D] મહારાષ્ટ્ર (પુણે)

• સાચો જવાબ: [C] રાજસ્થાન (નાગૌર)
• સમજૂતી: પંડિત જવાહરલાલ નેહરુના હસ્તે રાજસ્થાનના નાગૌર જિલ્લાથી ભારતમાં પંચાયતી રાજનો પ્રારંભ થયો. (ત્યારબાદ બીજું રાજ્ય આંધ્રપ્રદેશ બન્યું).

117. ગુજરાતની જીવાદોરી સમાન ‘નર્મદા નદી’ કયા પર્વત/રાજ્યમાંથી નીકળે છે?

[A] અરવલ્લી (રાજસ્થાન)

[B] સહ્યાદ્રિ (મહારાષ્ટ્ર)

[C] અમરકંટક (મધ્યપ્રદેશ)

[D] ત્ર્યંબકેશ્વર (મહારાષ્ટ્ર)

118. મહાત્મા ગાંધીજીએ કઈ તારીખે દાંડી મુકામે ચપટી મીઠું ઉપાડીને મીઠાના કાયદાનો ભંગ કર્યો હતો?

[A] 12 માર્ચ 1930

[B] 5 એપ્રિલ 1930

[C] 6 એપ્રિલ 1930

[D] 8 ઓગસ્ટ 1942

• સાચો જવાબ: [C] 6 એપ્રિલ 1930
• સમજૂતી: 12 માર્ચે કૂચ શરૂ થઈ, 5 એપ્રિલે દાંડી પહોંચ્યા અને 6 એપ્રિલની સવારે કાયદો તોડ્યો.
• Mindset Trick 🧠: 12 ના અડધા 6! 6 એપ્રિલે કાયદો તૂટ્યો.

119. ભારતની બંધારણ સભા (Constituent Assembly) ના ‘કાયમી અધ્યક્ષ’ (President) કોણ હતા?

[A] ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિન્હા

[B] ડૉ. બી.આર. આંબેડકર

[C] ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ

[D] જવાહરલાલ નેહરુ

• સાચો જવાબ: [C] ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ
• સમજૂતી: 9 ડિસેમ્બરે સચ્ચિદાનંદ સિન્હા હંગામી અધ્યક્ષ હતા, પરંતુ 11 ડિસેમ્બર 1946 ના રોજ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદને કાયમી અધ્યક્ષ ચૂંટવામાં આવ્યા.

120. સૌરમંડળ (Solar System) નો સૌથી મોટો ગ્રહ કયો છે?

[A] પૃથ્વી

[B] શનિ

[C] ગુરુ

[D] યુરેનસ

• સાચો જવાબ: [C] ગુરુ
• સમજૂતી: ગુરુ સૌથી મોટો ગ્રહ છે (જેના પર વિશાળ લાલ ડાઘ જોવા મળે છે), જ્યારે સૌથી નાનો ગ્રહ બુધ છે.
• Mindset Trick 🧠: જે બધાના ‘ગુરુ’ હોય, તે હંમેશા ‘મોટા’ જ હોય!

Part-4