🔥 આધુનિક ઇતિહાસ (ગુજરાત અને ભારત) – MOCK TEST (PART 2)
31. 1857 ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની વાસ્તવિક શરૂઆત 10 મે 1857 ના રોજ ક્યાંથી થઈ હતી?
[A] બરાકપુર
[B] મેરઠ
[C] કાનપુર
[D] દિલ્હી
- સાચો જવાબ: [B] મેરઠ
- સમજૂતી: નિર્ધારિત તારીખ 31 મે હતી, પરંતુ સૈનિકોના આક્રોશના કારણે 10 મે ના રોજ મેરઠ છાવણીથી બળવો ફાટી નીકળ્યો.
- Mindset Trick 🧠: અંગ્રેજોને ‘મેરઠ’ માંથી ‘મારવા’ ની શરૂઆત થઈ.
32. 1857 ના બળવાના પ્રથમ શહીદ મંગલ પાંડેએ કઈ છાવણીમાં અંગ્રેજ અધિકારીઓ પર ગોળી ચલાવી હતી?
[A] મેરઠ
[B] બરાકપુર
[C] અંબાલા
[D] લખનૌ
- સાચો જવાબ: [B] બરાકપુર
- સમજૂતી: બંગાળની 34મી નેટિવ ઇન્ફન્ટ્રીના સૈનિક મંગલ પાંડેએ 29 માર્ચ 1857 ના રોજ બરાકપુર છાવણીમાં એનફિલ્ડ રાઇફલના વિરોધમાં ગોળીબાર કર્યો હતો.
- Mindset Trick 🧠: મંગલ પાંડેએ અંગ્રેજોને ‘બરાબર’ (બરાકપુર) નો પાઠ ભણાવ્યો.
33. 1857 ના સંગ્રામમાં કાનપુર ખાતે વિદ્રોહનું નેતૃત્વ કોણે સંભાળ્યું હતું?
[A] બેગમ હઝરત મહેલ
[B] રાણી લક્ષ્મીબાઈ
[C] નાના સાહેબ પેશ્વા અને તાત્યા ટોપે
[D] કુંવરસિંહ
- સાચો જવાબ: [C] નાના સાહેબ પેશ્વા અને તાત્યા ટોપે
- સમજૂતી: ડેલહાઉસીએ પેન્શન બંધ કરતા નાના સાહેબે કાનપુરમાં બળવો કર્યો હતો.
- Mindset Trick 🧠: કાન પકડીને નાના છોકરાને ટોપી પહેરાવી (કાનપુર – નાના સાહેબ – તાત્યા ટોપે).
34. બિહાર (જગદીશપુર) માં 80 વર્ષની ઉંમરે 1857 ના સંગ્રામનું નેતૃત્વ કરનાર વીર રાજપૂત કોણ હતા?
[A] કુંવરસિંહ
[B] બહાદુરશાહ ઝફર
[C] લિયાકત અલી
[D] ખાન બહાદુર ખાન
- સાચો જવાબ: [A] કુંવરસિંહ
- સમજૂતી: 80 વર્ષની વયે પણ તેમણે અંગ્રેજોને હંફાવ્યા હતા, તેમને ‘બિહારના સિંહ’ કહેવાય છે.
- Mindset Trick 🧠: 80 વર્ષે પણ તેઓ યુવાન ‘કુંવર’ જેવા લડ્યા.
35. 1857 ના વિદ્રોહને “ભારતનો પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ” કોણે ગણાવ્યો હતો?
[A] સુરેન્દ્રનાથ સેન
[B] વી. ડી. સાવરકર
[C] આર. સી. મજમુદાર
[D] ડિઝરાયલી
- સાચો જવાબ: [B] વી. ડી. સાવરકર
- સમજૂતી: વિનાયક દામોદર સાવરકરે પોતાના પુસ્તક ‘The Indian War of Independence 1857’ માં આ વિધાન કહ્યું હતું.
- Mindset Trick 🧠: સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનો સાચો ‘સ્વાદ’ સાવરકરે આપ્યો.
36. 1857 ના મહાવિદ્રોહ સમયે ભારતના ગવર્નર જનરલ કોણ હતા?
[A] લોર્ડ ડેલહાઉસી
[B] લોર્ડ કર્ઝન
[C] લોર્ડ કેનિંગ
[D] લોર્ડ રિપન
- સાચો જવાબ: [C] લોર્ડ કેનિંગ
- સમજૂતી: વિપ્લવ વખતે કેનિંગ ગવર્નર જનરલ હતા. 1858 ના કાયદા પછી તેઓ ભારતના પ્રથમ ‘વાઇસરોય’ બન્યા હતા.
- Mindset Trick 🧠: 1857 માં અંગ્રેજોની ‘કેન’ (Can – પાણીની બોટલ) ઢોળાઈ ગઈ = કેનિંગ.
37. ગુજરાતમાં 1857 ના સંગ્રામ દરમિયાન આણંદમાં કોની આગેવાની નીચે ખેડૂતોએ બળવો કર્યો હતો?
[A] મુખી ગરબડદાસ પટેલ
[B] જીવાભાઈ ઠાકોર
[C] જોધા માણેક
[D] મગનલાલ પટેલ
- સાચો જવાબ: [A] મુખી ગરબડદાસ પટેલ
- સમજૂતી: આણંદના મુખી ગરબડદાસે મહીકાંઠાના ખેડૂતો સાથે મળીને વિદ્રોહ કર્યો હતો.
- Mindset Trick 🧠: આણંદમાં અંગ્રેજોની વ્યવસ્થામાં ‘ગરબડ’ ઊભી કરી દીધી.
38. ઓખામંડળ (દ્વારકા) વિસ્તારમાં 1857 ના સંગ્રામનું નેતૃત્વ કયા સમુદાયે લીધું હતું?
[A] કોળી
[B] ભીલ
[C] વાઘેર
[D] પાટીદાર
- સાચો જવાબ: [C] વાઘેર
- સમજૂતી: જોધા માણેક અને મૂળુ માણેકના નેતૃત્વમાં વાઘેર સમુદાયે બળવો કર્યો હતો.
- Mindset Trick 🧠: ઓખાના દરિયાકાંઠે ‘વાઘ’ (વાઘેર) ની જેમ ત્રાટક્યા.
39. 1857 ના વિદ્રોહ બાદ કયા કાયદા દ્વારા ભારતમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીના શાસનનો અંત આવ્યો?
[A] 1833 નો ચાર્ટર એક્ટ
[B] 1858 નો ભારત શાસન અધિનિયમ (વિક્ટોરિયાનો ઢંઢેરો)
[C] 1861 નો કાઉન્સિલ એક્ટ
[D] 1909 નો મોર્લે-મિન્ટો સુધારો
- સાચો જવાબ: [B] 1858 નો ભારત શાસન અધિનિયમ (વિક્ટોરિયાનો ઢંઢેરો)
- સમજૂતી: 1 નવેમ્બર 1858 ના રોજ અલ્હાબાદ દરબારમાં કેનિંગે મહારાણી વિક્ટોરિયાનો ઢંઢેરો વાંચી સંભળાવ્યો અને તાજનું શાસન (Crown Rule) શરૂ થયું.
40. ભારતીય નવજાગૃતિના પિતા ગણાતા ‘રાજા રામમોહનરાયે’ 1828 માં કઈ સંસ્થાની સ્થાપના કરી હતી?
[A] આર્ય સમાજ
[B] બ્રહ્મો સમાજ
[C] રામકૃષ્ણ મિશન
[D] પ્રાર્થના સમાજ
- સાચો જવાબ: [B] બ્રહ્મો સમાજ
- સમજૂતી: રામમોહનરાયે સતીપ્રથા વિરુદ્ધ ઝુંબેશ ચલાવવા અને એકેશ્વરવાદના પ્રચાર માટે બ્રહ્મો સમાજની સ્થાપના કરી હતી.
- Mindset Trick 🧠: રાજા રામમોહનરાયે ‘બ્રહ્મ’ જ્ઞાન આપ્યું.
41. 1875 માં મુંબઈ ખાતે ‘આર્ય સમાજ’ ની સ્થાપના કોણે કરી હતી, જેમનો નારો “વેદો તરફ પાછા વળો” હતો?
[A] સ્વામી વિવેકાનંદ
[B] રાજા રામમોહનરાય
[C] સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી
[D] ઈશ્વરચંદ્ર વિદ્યાસાગર
- સાચો જવાબ: [C] સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી
- સમજૂતી: ગુજરાતના મોરબી (ટંકારા) માં જન્મેલા મૂળશંકર (દયાનંદ સરસ્વતી) એ ‘સત્યાર્થ પ્રકાશ’ નામનો ગ્રંથ લખ્યો હતો.
- Mindset Trick 🧠: આર્ય લોકો હંમેશા ‘દયા’ રાખે છે = દયાનંદ સરસ્વતી.
42. 1897 માં પોતાના ગુરુની સ્મૃતિમાં કોલકાતા નજીક બેલુર મઠ ખાતે ‘રામકૃષ્ણ મિશન’ ની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
[A] સ્વામી વિવેકાનંદ
[B] રામકૃષ્ણ પરમહંસ
[C] દેવેન્દ્રનાથ ટાગોર
[D] એની બેસન્ટ
- સાચો જવાબ: [A] સ્વામી વિવેકાનંદ
- સમજૂતી: નરેન્દ્રનાથ દત્ત (સ્વામી વિવેકાનંદ) એ માનવ સેવાના ઉદ્દેશ્યથી આ મિશન શરૂ કર્યું હતું.
43. મહારાષ્ટ્રમાં દલિતો અને સ્ત્રી શિક્ષણ માટે 1873 માં ‘સત્યશોધક સમાજ’ ની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
[A] ડૉ. બી. આર. આંબેડકર
[B] ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે
[C] જ્યોતિબા ફૂલે
[D] મહર્ષિ કર્વે
- સાચો જવાબ: [C] જ્યોતિબા ફૂલે
- સમજૂતી: મહાત્મા જ્યોતિબા ફૂલેએ સત્યશોધક સમાજની સ્થાપના કરી અને ‘ગુલામગીરી’ નામનું પ્રખ્યાત પુસ્તક લખ્યું હતું.
- Mindset Trick 🧠: સત્યની શોધ કરવાથી જીવનમાં ‘ફૂલ’ ખીલે છે = જ્યોતિબા ફૂલે.
44. ભારતીય મુસ્લિમોમાં આધુનિક શિક્ષણ લાવવા અને કુરિવાજો દૂર કરવા ‘અલીગઢ આંદોલન’ કોણે શરૂ કર્યું હતું?
[A] મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ
[B] સર સૈયદ અહમદ ખાન
[C] મોહમ્મદ અલી ઝીણા
[D] આગા ખાન
- સાચો જવાબ: [B] સર સૈયદ અહમદ ખાન
- સમજૂતી: તેમણે 1875 માં મોહમેડન એંગ્લો-ઓરિયેન્ટલ કોલેજ સ્થાપી હતી, જે આજે ‘અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી’ (AMU) તરીકે ઓળખાય છે.
45. 1875 માં ન્યૂયોર્કમાં સ્થપાયેલી ‘થિયોસોફિકલ સોસાયટી’ નું મુખ્ય મથક ભારતમાં ક્યાં આવેલું હતું?
[A] અડિયાર (મદ્રાસ)
[B] પુણે
[C] કોલકાતા
[D] વારાણસી
- સાચો જવાબ: [A] અડિયાર (મદ્રાસ)
- સમજૂતી: મેડમ બ્લેવેટ્સ્કી અને કર્નલ આલ્કોટ દ્વારા સ્થાપિત આ સંસ્થાનું વડું મથક 1882 માં ચેન્નાઈ પાસે અડિયારમાં બનાવાયું, જેની કમાન પાછળથી એની બેસન્ટે સંભાળી.
- Mindset Trick 🧠: થિયોસોફીનો વિચાર ભારતમાં ‘અડી’ (અડિયાર) ગયો.
46. 28 ડિસેમ્બર 1885 ના રોજ ‘ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ’ ની સ્થાપના ક્યાં કરવામાં આવી હતી?
[A] કોલકાતા
[B] મદ્રાસ
[C] મુંબઈ (ગોકુલદાસ તેજપાલ સંસ્કૃત કોલેજ)
[D] દિલ્હી
- સાચો જવાબ: [C] મુંબઈ (ગોકુલદાસ તેજપાલ સંસ્કૃત કોલેજ)
- સમજૂતી: એ. ઓ. હ્યુમ દ્વારા સ્થાપિત કોંગ્રેસના પ્રથમ અધિવેશનમાં 72 પ્રતિનિધિઓએ હાજરી આપી હતી.
47. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રથમ અધિવેશનના અધ્યક્ષ કોણ હતા?
[A] વ્યોમેશચંદ્ર બેનર્જી (W.C. Bonnerjee)
[B] દાદાભાઈ નવરોજી
[C] સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જી
[D] બદરુદ્દીન તૈયબજી
- સાચો જવાબ: [A] વ્યોમેશચંદ્ર બેનર્જી (W.C. Bonnerjee)
- Mindset Trick 🧠: કોંગ્રેસની શરૂઆતનું ‘બેનર’ (બેનર્જી) સૌથી પહેલા વ્યોમેશચંદ્રએ પકડ્યું.
48. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની સ્થાપના સમયે ભારતના વાઇસરોય કોણ હતા?
[A] લોર્ડ રિપન
[B] લોર્ડ કર્ઝન
[C] લોર્ડ ડફરિન
[D] લોર્ડ લિટન
- સાચો જવાબ: [C] લોર્ડ ડફરિન
- Mindset Trick 🧠: કોંગ્રેસની સ્થાપના અંગ્રેજો માટે ‘ડફલી’ (ડફરિન) વગાડવા સમાન સાબિત થઈ!
49. 1905 માં ‘બંગાળના ભાગલા’ (બંગ-ભંગ) કયા વાઇસરોયે કર્યા હતા, જેના વિરોધમાં સ્વદેશી આંદોલન શરૂ થયું?
[A] લોર્ડ ડેલહાઉસી
[B] લોર્ડ રિપન
[C] લોર્ડ કર્ઝન
[D] લોર્ડ મિન્ટો
- સાચો જવાબ: [C] લોર્ડ કર્ઝન
- સમજૂતી: કર્ઝને વહીવટી સરળતાનું બહાનું કાઢીને હિન્દુ-મુસ્લિમ એકતા તોડવા બંગાળના બે ટુકડા કર્યા હતા.
- Mindset Trick 🧠: બંગાળના ભાગલા પાડીને કર્ઝને દેશ પર ‘કરજ’ (દેવું) વધારી દીધું.
50. કોંગ્રેસના કયા ઐતિહાસિક અધિવેશનમાં જહાલવાદી (ગરમ દળ) અને મવાળવાદી (નરમ દળ) વચ્ચે ભાગલા પડ્યા?
[A] 1905, બનારસ
[B] 1906, કોલકાતા
[C] 1907, સુરત
[D] 1916, લખનઉ
- સાચો જવાબ: [C] 1907, સુરત
- સમજૂતી: રાસબિહારી ઘોષના અધ્યક્ષ સ્થાને સુરત ખાતે મળેલા અધિવેશનમાં ભારે હોબાળો થયો અને કોંગ્રેસના બે ભાગ પડ્યા.
- Mindset Trick 🧠: સુરતમાં કોંગ્રેસની ‘સુરત’ બગડી ગઈ (ભાગલા પડ્યા).
51. 30 ડિસેમ્બર 1906 ના રોજ ‘મુસ્લિમ લીગ’ ની સ્થાપના ક્યાં કરવામાં આવી હતી?
[A] ઢાકા
[B] લખનઉ
[C] લાહોર
[D] અલીગઢ
- સાચો જવાબ: [A] ઢાકા
- સમજૂતી: નવાબ સલીમુલ્લાહ અને આગાખાનના નેતૃત્વમાં ઢાકા (હાલ બાંગ્લાદેશ) માં મુસ્લિમ લીગની સ્થાપના થઈ હતી.
52. 1916 માં ભારતમાં ‘હોમરૂલ લીગ’ (સ્વશાસન ચળવળ) ની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
[A] ગાંધીજી અને સરદાર પટેલ
[B] લોકમાન્ય તિળક અને એની બેસન્ટ
[C] મોતીલાલ નેહરુ અને સી.આર. દાસ
[D] લાલા લજપતરાય અને બિપિનચંદ્ર પાલ
- સાચો જવાબ: [B] લોકમાન્ય તિળક અને એની બેસન્ટ
- સમજૂતી: એપ્રિલ 1916 માં તિળકે પુણેમાં અને સપ્ટેમ્બર 1916 માં એની બેસન્ટે મદ્રાસમાં હોમરૂલ લીગની સ્થાપના કરી.
53. 1916 ના કયા અધિવેશનમાં કોંગ્રેસના જહાલ અને મવાળ પક્ષ ફરીથી એક થઈ ગયા અને મુસ્લિમ લીગ સાથે ઐતિહાસિક કરાર થયો?
[A] લખનઉ અધિવેશન
[B] લાહોર અધિવેશન
[C] કરાચી અધિવેશન
[D] બેલગાવ અધિવેશન
- સાચો જવાબ: [A] લખનઉ અધિવેશન
- સમજૂતી: અંબિકાચરણ મજમુદારના અધ્યક્ષસ્થાને યોજાયેલા આ અધિવેશનમાં એની બેસન્ટ અને તિળકના પ્રયાસોથી ‘લખનઉ કરાર’ (Lucknow Pact) થયો.
- Mindset Trick 🧠: ‘લખનઉ’ માં બધાના ‘લખણ’ (લક્ષણો) સુધરી ગયા અને ભેગા થઈ ગયા!
54. 1913 માં સાન ફ્રાન્સિસ્કો (અમેરિકા) ખાતે ક્રાંતિકારીઓ દ્વારા ‘ગદર પાર્ટી’ ની સ્થાપના કોના નેતૃત્વમાં થઈ હતી?
[A] શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા
[B] વી.ડી. સાવરકર
[C] લાલા હરદયાળ અને સોહનસિંગ ભકના
[D] સુભાષચંદ્ર બોઝ
- સાચો જવાબ: [C] લાલા હરદયાળ અને સોહનસિંગ ભકના
- સમજૂતી: આ પાર્ટીએ ‘ગદર’ નામનું સાપ્તાહિક બહાર પાડ્યું હતું. તેનું મુખ્ય કાર્યાલય ‘યુગાન્તર આશ્રમ’ કહેવાતું.
- Mindset Trick 🧠: વિદેશમાં જઈને લાલાજીએ ‘ગદર’ મચાવી દીધી.
55. બ્રિટિશ પત્રકાર વેલેન્ટાઇન ચિરોલે કોને “ભારતીય અશાંતિના જનક” (Father of Indian Unrest) તરીકે ઓળખાવ્યા હતા?
[A] બાલ ગંગાધર તિળક
[B] લાલા લજપતરાય
[C] બિપીનચંદ્ર પાલ
[D] ભગતસિંહ
- સાચો જવાબ: [A] બાલ ગંગાધર તિળક
- સમજૂતી: તિળકના ઉગ્રવાદી વિચારો અને આક્રમક રાષ્ટ્રવાદના કારણે તેમને આ ઉપનામ અપાયું હતું. તેમણે ‘કેસરી’ અને ‘મરાઠા’ અખબારો શરૂ કર્યા હતા.
56. “સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ” – આ ઐતિહાસિક નારો કોણે આપ્યો હતો?
[A] સુભાષચંદ્ર બોઝ
[B] લોકમાન્ય તિળક
[C] ચંદ્રશેખર આઝાદ
[D] મહાત્મા ગાંધી
- સાચો જવાબ: [B] લોકમાન્ય તિળક
- Mindset Trick 🧠: સ્વરાજનું ‘તિળક’ મસ્તક પર કરવાનું જ છે.
57. બ્રિટિશ સરકારે કયા વર્ષે ભારતની રાજધાની કોલકાતાથી બદલીને ‘દિલ્હી’ ખસેડવાની જાહેરાત કરી?
[A] 1905
[B] 1909
[C] 1911
[D] 1915
- સાચો જવાબ: [C] 1911
- સમજૂતી: 1911 માં દિલ્હી દરબાર ભરાયો હતો, જેમાં બ્રિટનના રાજા જ્યોર્જ પંચમે બંગાળના ભાગલા રદ કર્યા અને રાજધાની દિલ્હી લાવવાની જાહેરાત કરી.
58. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રથમ મહિલા અધ્યક્ષ બનવાનું બહુમાન કોને મળ્યું હતું?
[A] સરોજિની નાયડુ
[B] મેડમ કામા
[C] એની બેસન્ટ
[D] કસ્તુરબા ગાંધી
- સાચો જવાબ: [C] એની બેસન્ટ
- સમજૂતી: 1917 ના કોલકાતા અધિવેશનમાં એની બેસન્ટ પ્રમુખ બન્યા હતા. (જો ‘પ્રથમ ભારતીય મહિલા’ પૂછાય તો જ સરોજિની નાયડુ – 1925 આવે).
59. ભારતના રાષ્ટ્રીય આંદોલનમાં ‘ગ્રાન્ડ ઓલ્ડ મેન ઓફ ઇન્ડિયા’ (હિંદના દાદા) તરીકે કોણ જાણીતા હતા?
[A] ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે
[B] દાદાભાઈ નવરોજી
[C] બદરૂદ્દીન તૈયબજી
[D] ફિરોઝશાહ મહેતા
- સાચો જવાબ: [B] દાદાભાઈ નવરોજી
- Mindset Trick 🧠: ગ્રાન્ડ ઓલ્ડ મેન એટલે આપણા ઘરના ‘દાદા’ (દાદાભાઈ).
60. ભારતમાંથી અંગ્રેજો દ્વારા થતી સંપત્તિની લૂંટ દર્શાવતો ‘ધન નિષ્કાસનનો સિદ્ધાંત’ (Drain of Wealth Theory) કોણે આપ્યો હતો?
[A] રમેશચંદ્ર દત્ત
[B] દાદાભાઈ નવરોજી
[C] સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જી
[D] મહાદેવ ગોવિંદ રાનાડે
- સાચો જવાબ: [B] દાદાભાઈ નવરોજી
- સમજૂતી: તેમણે ‘Poverty and Un-British Rule in India’ પુસ્તકમાં આ સિદ્ધાંત આપ્યો હતો.
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.