આ બજેટ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા 1 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
અહીં બજેટના મુખ્ય મુદ્દાઓ છે:
1. ઇન્કમ ટેક્સ (આવકવેરો) અને સ્લેબ
- ટેક્સ સ્લેબમાં કોઈ ફેરફાર નહીં: નવી કર વ્યવસ્થા (New Tax Regime) હેઠળ ટેક્સ સ્લેબમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. જૂના નિયમો જ ચાલુ રહેશે.
- 12 લાખ સુધી કોઈ ટેક્સ નહીં: રિબેટ (કલમ 87A) અને ₹75,000 ના સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શનને કારણે જો કોઈ નોકરિયાત વ્યક્તિની વાર્ષિક આવક ₹12.75 લાખ સુધી છે, તો તેણે એક પણ રૂપિયો ટેક્સ ચૂકવવો પડશે નહીં.
- નવા ટેક્સ સ્લેબ (New Regime):
- 0 થી 4 લાખ: 0%
- 4 થી 8 લાખ: 5%
- 8 થી 12 લાખ: 10%
- 12 થી 16 લાખ: 15%
- 16 થી 20 લાખ: 20%
- 20 થી 24 લાખ: 25%
- 24 લાખથી વધુ: 30%
- નવો ઇન્કમ ટેક્સ કાયદો: 1 એપ્રિલ 2026 થી જૂના 1961 ના કાયદાની જગ્યાએ નવો “Income Tax Act 2025” લાગુ થશે. આ કાયદામાં કલમો 700+ થી ઘટાડીને 536 કરવામાં આવી છે, જેથી સામાન્ય માણસ કાયદાને સરળતાથી સમજી શકે.
2. સામાન્ય નાગરિકોને શું ફાયદો થયો?
- વિદેશ યાત્રા અને ભણતર સસ્તું: વિદેશના ટૂર પેકેજ, વિદેશમાં ભણવા અથવા મેડિકલ સારવાર માટે મોકલવામાં આવતા પૈસા પર લાગતો TCS (Tax Collected at Source) 5% કે 20% થી ઘટાડીને સીધો 2% કરી દેવામાં આવ્યો છે.
- ITR સુધારવા વધુ સમય: જો ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવામાં કોઈ ભૂલ થઈ હોય, તો તેને સુધારવા (Revise) માટેની છેલ્લી તારીખ 31 ડિસેમ્બરથી વધારીને હવે 31 માર્ચ કરવામાં આવી છે.
- વિદેશી સંપત્તિ જાહેર કરવાની તક: નાના કરદાતાઓ, ભણવા ગયેલા વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનો માટે 6 મહિનાની એક ખાસ એમ્નેસ્ટી સ્કીમ (FAST-DS 2026) લાવવામાં આવી છે. આમાં જો કોઈએ અજાણતા પોતાની વિદેશી આવક કે સંપત્તિ જાહેર ન કરી હોય, તો તેઓ પેનલ્ટી કે સજાના ડર વગર તેને દર્શાવી શકશે.
- અકસ્માત વળતર પર ટેક્સ મુક્તિ: મોટર એક્સિડેન્ટ ક્લેમ ટ્રિબ્યુનલ (MACT) દ્વારા મળતા વળતરના વ્યાજ પર હવે કોઈ જ ઇન્કમ ટેક્સ કે TDS લાગશે નહીં.
3. શેરબજાર અને રોકાણકારો માટેના ફેરફાર
- STT વધાર્યો: શેરબજારમાં ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ (F&O) ટ્રેડિંગ પર લાગતો સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) વધારવામાં આવ્યો છે (ઓપ્શન્સ પર 0.15% અને ફ્યુચર્સ પર 0.05%). આનાથી ટ્રેડિંગ થોડું મોંઘું બનશે.
- શેર બાયબેક (Share Buyback): હવે કંપનીઓ જે શેર બાયબેક કરશે, તેના પર રોકાણકારોએ ડિવિડન્ડની જેમ નહીં, પરંતુ ‘કેપિટલ ગેઈન’ તરીકે ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
- લોનનું વ્યાજ બાદ નહીં મળે: મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે ડિવિડન્ડની આવક સામે હવે તમે લીધેલી લોનનું વ્યાજ કપાત (deduction) તરીકે બાદ કરી શકશો નહીં.
4. બિઝનેસ (MSME) અને અર્થતંત્ર
- MSME માટે ₹10,000 કરોડનું ફંડ: નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) ને પ્રોત્સાહન આપવા અને તેમને મોટા બિઝનેસ બનાવવા માટે 10 હજાર કરોડ રૂપિયાનું ‘SME ગ્રોથ ફંડ’ જાહેર કરાયું છે.
- રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit): સરકારનો ખર્ચ અને આવક વચ્ચેનો તફાવત (ખાધ) 4.3% સુધી સીમિત રાખવાનું લક્ષ્ય છે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર ઉધાર લેવા કરતા કમાણી પર વધુ ધ્યાન આપી રહી છે.
ટૂંકમાં સારાંશ: આ બજેટમાં સરકારે નવા કોઈ મોટા ટેક્સ નાખ્યા નથી, પણ જૂના નિયમોને એકદમ સરળ બનાવ્યા છે જેથી વેપારીઓ અને નોકરિયાતોને કાગળિયાની માથાકૂટ ઓછી થાય.