i

બંધારણ (રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને પ્રધાનમંત્રી) ના સૌથી અગત્યના મુદ્દાઓ જે પરીક્ષામાં સીધા પૂછાઈ શકે
૧. રાષ્ટ્રપતિ (President) – ભારતનો પ્રથમ નાગરિક

• અનુચ્છેદ ૫૨: ભારતના એક રાષ્ટ્રપતિ રહેશે.
• લાયકાત: ૩૫ વર્ષની ઉંમર અને ભારતનો નાગરિક હોવો જોઈએ.
• શપથ: ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) લેવડાવે છે.
• સત્તાઓ: * અનુચ્છેદ ૭૨: ગુનેગારની સજા માફ કરવાની (ક્ષમાદાન) શક્તિ.
• અનુચ્છેદ ૧૨૩: વટહુકમ (Ordinance) બહાર પાડવાની સત્તા.
• સેનાપતિ: ભારતની ત્રણેય પાંખના સર્વોચ્ચ સેનાપતિ.
• મહાભિયોગ (અનુચ્છેદ ૬૧): રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવા માટેની પ્રક્રિયા.
  ૨. ઉપરાષ્ટ્રપતિ (Vice-President)
• અનુચ્છેદ ૬૩: ભારતના એક ઉપરાષ્ટ્રપતિ રહેશે.
• ભૂમિકા: તેઓ હોદ્દાની રૂએ રાજ્યસભાના સભાપતિ હોય છે.
• પગાર: તેમને ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે નહીં, પણ રાજ્યસભાના સભાપતિ તરીકે પગાર મળે છે.
• રાજીનામું: તેઓ પોતાનું રાજીનામું રાષ્ટ્રપતિને આપે છે.
  ૩. પ્રધાનમંત્રી અને મંત્રી પરિષદ
• અનુચ્છેદ ૭૪: રાષ્ટ્રપતિને મદદ કરવા માટે એક મંત્રી પરિષદ હશે.
• અનુચ્છેદ ૭૫: પ્રધાનમંત્રીની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ કરશે.
• જવાબદારી: મંત્રી પરિષદ સામૂહિક રીતે લોકસભાને જવાબદાર હોય છે.
  ૪. એટર્ની જનરલ (Attorney General) – અનુચ્છેદ ૭૬
• તે ભારત સરકારના સર્વોચ્ચ કાયદાકીય અધિકારી છે.
• નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
• નોંધ: ભારતના પ્રથમ એટર્ની જનરલ એમ. સી. સિતલવાડ હતા.
  યાદ રાખવાની શોર્ટકટ ટિપ્સ:
• ૩૫ વર્ષ: રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલ ત્રણેય માટે લઘુત્તમ ઉંમર ૩૫ વર્ષ છે.
• રાજીનામું: રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ એકબીજાને રાજીનામું આપે છે.
• બંધારણીય વડા: રાષ્ટ્રપતિ એ દેશના બંધારણીય વડા છે, જ્યારે પ્રધાનમંત્રી એ વાસ્તવિક વડા છે.