🟩 જૈન ધર્મ : વિધાન આધારિત MCQs (PSI લેવલ)
પ્ર. 1 : જૈન ધર્મની ઉત્પત્તિ
વિધાનો ધ્યાનપૂર્વક વાંચો:
- જૈન શાસ્ત્રો અનુસાર 24 તીર્થંકરો થયા છે.
- તમામ 24 તીર્થંકરો ઐતિહાસિક રીતે પુરવાર થયેલા છે.
પ્રશ્ન: કયા વિધાન સાચા છે?
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: 24 તીર્થંકરો માન્ય છે, પરંતુ પ્રથમ 22 ઐતિહાસિક રીતે શંકાસ્પદ છે.
પ્ર. 2 : ઐતિહાસિક તીર્થંકર
વિધાનો વાંચો:
- પાર્શ્વનાથ ઐતિહાસિક વ્યક્તિ હતા.
- મહાવીર સ્વામીની ઐતિહાસિકતા બૌદ્ધ ગ્રંથોમાંથી પણ સાબિત થાય છે.
પ્રશ્ન: કયા વિધાન સાચા છે?
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: પાર્શ્વનાથ અને મહાવીર બંને ઐતિહાસિક ગણાય છે.
પ્ર. 3 : ઈ.સ.પૂર્વે 6મી સદી
વિધાનો વાંચો:
- ઈ.સ.પૂર્વે છઠ્ઠી સદી ધાર્મિક અને સામાજિક ક્રાંતિનો સમય હતો.
- આ સમયમાં વૈદિક ધર્મ વધુ લોકપ્રિય બન્યો હતો.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: આ સમયમાં વૈદિક ધર્મ પ્રભાવ ગુમાવી રહ્યો હતો.
પ્ર. 4 : નવા ધાર્મિક વિચારો
વિધાનો વાંચો:
- ઉપનિષદોએ જીવનના મૂળભૂત પ્રશ્નો પર વિચાર રજૂ કર્યો.
- આ સમયગાળામાં લગભગ 62 જેટલા ધાર્મિક સંપ્રદાયો ઉદ્ભવ્યા.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: બંને નિવેદન પાઠ્યમાં સ્પષ્ટ છે.
પ્ર. 5 : બ્રાહ્મણ પ્રભુત્વ
વિધાનો વાંચો:
- બલિ અને યજ્ઞોથી બ્રાહ્મણ વર્ગનું વર્ચસ્વ વધ્યું.
- ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય વર્ગ બ્રાહ્મણ વર્ચસ્વથી સંતોષમાં હતા.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય વર્ગ અસંતોષ વ્યક્ત કરતો હતો.
પ્ર. 6 : જૈન–બૌદ્ધ ધર્મ
વિધાનો વાંચો:
- જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મોએ જન્મ આધારિત વર્ણવ્યવસ્થાને મહત્વ આપ્યું નથી.
- તેથી વૈશ્ય વર્ગ આ ધર્મોથી વધુ આકર્ષાયો.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: બંને ધર્મો સમાનતા પર ભાર મૂકે છે.
પ્ર. 7 : શ્રમણ પરંપરા
વિધાનો વાંચો:
- શ્રમણ પરંપરામાં ત્યાગ અને તપસ્યા પર ભાર હતો.
- બ્રાહ્મણ પરંપરામાં અરિહંત મનુષ્યોની પૂજા થતી.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: અરિહંત પૂજા શ્રમણ પરંપરાની વિશેષતા હતી.
પ્ર. 8 : ‘જિન’ શબ્દ
વિધાનો વાંચો:
- ‘જિન’ એટલે રાગ–દ્વેષ પર વિજય મેળવનાર.
- દરેક જિનને તીર્થંકર કહેવાય છે.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: દરેક જિન તીર્થંકર હોવો જરૂરી નથી.
પ્ર. 9 : તીર્થંકર સંખ્યા
વિધાનો વાંચો:
- જૈન પરંપરામાં 24 તીર્થંકરો માનવામાં આવે છે.
- મહાવીર પ્રથમ તીર્થંકર હતા.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: ઋષભદેવ પ્રથમ તીર્થંકર હતા.
પ્ર. 10 : ઋષભદેવ
વિધાનો વાંચો:
- ઋષભદેવ જૈન ધર્મના પ્રથમ તીર્થંકર હતા.
- તેમને માનવ સંસ્કૃતિના આદિ નિર્માતા માનવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: બંને જૈન પરંપરાના મહત્વપૂર્ણ તથ્યો છે.
પ્ર. 11 : ઋષભદેવનું જન્મસ્થાન
વિધાનો વાંચો:
- ઋષભદેવનો જન્મ અયોધ્યામાં થયો હતો.
- તેમનું જન્મ ચૈત્ર કૃષ્ણ અષ્ટમીના દિવસે થયો હતો.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: બંને વિગતો પાઠ્યમાં આપવામાં આવેલી છે.
પ્ર. 12 : ગોમતેશ્વર પ્રતિમા
વિધાનો વાંચો:
- બાહુબલિની ગોમતેશ્વર પ્રતિમા શ્રવણબેલગોડામાં છે.
- આ પ્રતિમા આશરે 57 ફૂટ ઊંચી છે.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: બાહુબલિ અને ગોમતેશ્વર પ્રતિમા જૈન ઇતિહાસમાં પ્રસિદ્ધ છે.
પ્ર. 13 : નેમિનાથ
વિધાનો વાંચો:
- નેમિનાથ 22મા તીર્થંકર હતા.
- તેમનો સમય મહાભારતકાળ માનવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: નેમિનાથનો મહાભારત સાથે સંબંધ દર્શાવાયો છે.
પ્ર. 14 : નેમિનાથ અને કૃષ્ણ
વિધાનો વાંચો:
- નેમિનાથ અને કૃષ્ણ પિતરાઈ ભાઈ હતા.
- બંનેનો જન્મ મથુરામાં થયો હતો.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: પિતરાઈ ભાઈ હોવું સાચું છે, જન્મસ્થાન અલગ છે.
પ્ર. 15 : અહિંસા વિચાર
વિધાનો વાંચો:
- નેમિનાથે લગ્ન ત્યાગ કરીને અહિંસાનો માર્ગ અપનાવ્યો.
- તેમણે ગિરનાર પર્વત પર કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: બંને ઘટનાઓ નેમિનાથના જીવન સાથે જોડાયેલી છે.
પ્ર. 16 : પાર્શ્વનાથ
વિધાનો વાંચો:
- પાર્શ્વનાથ 23મા તીર્થંકર હતા.
- તેઓ બનારસના રાજા અશ્વસેનના પુત્ર હતા.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: બંને ઐતિહાસિક તથ્યો છે.
પ્ર. 17 : પાર્શ્વનાથનો ત્યાગ
વિધાનો વાંચો:
- પાર્શ્વનાથે 30 વર્ષની ઉંમરે ગૃહત્યાગ કર્યો.
- તેમણે નિગ્રંથ સંપ્રદાય સ્થાપ્યો.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: પાર્શ્વનાથના ઉપદેશો નિગ્રંથ પરંપરાનો આધાર બન્યા.
પ્ર. 18 : મહાવીર સ્વામી
વિધાનો વાંચો:
- મહાવીર સ્વામી 24મા તીર્થંકર હતા.
- તેમનો જન્મ વૈશાલી નજીક કુંડગ્રામમાં થયો હતો.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: C
Explanation: મહાવીર સ્વામી વિશેની મૂળભૂત માહિતી.
પ્ર. 19 : મહાવીરનો કુળ
વિધાનો વાંચો:
- મહાવીર ક્ષત્રિય કુળના હતા.
- તેઓ બ્રાહ્મણ કુળમાં જન્મ્યા હતા.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: મહાવીર ક્ષત્રિય કુળના હતા.
પ્ર. 20 : ઐતિહાસિક મહત્વ
વિધાનો વાંચો:
- જૈન ધર્મે સમાજમાં સમાનતા અને અહિંસાનો વિચાર આપ્યો.
- જૈન ધર્મ માત્ર રાજવર્ગ સુધી સીમિત રહ્યો.
પ્રશ્ન:
A) માત્ર 1
B) માત્ર 2
C) 1 અને 2 બન્ને
D) બન્ને ખોટા છે
Answer: A
Explanation: જૈન ધર્મ તમામ વર્ગોમાં લોકપ્રિય થયો.
🔑 Answer Key (Only Answers)
1-A, 2-C, 3-A, 4-C, 5-A, 6-C, 7-A, 8-A, 9-A, 10-C,
11-C, 12-C, 13-C, 14-A, 15-C, 16-C, 17-C, 18-C, 19-A, 20-A
