IAIRO (Indian AI Research Organisation) – GIFT City, Gandhinagar

૧. સમાચાર શું છે? (Current News)

• મંજૂરી: ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ દ્વારા ગાંધીનગરના GIFT City માં IAIRO ની સ્થાપના માટે સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી (in-principle approval) આપવામાં આવી છે.
• શરૂઆત: આ સંસ્થા ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ થી કાર્યરત થશે.
• વિશેષતા: ગુજરાત આ પ્રકારની AI રિસર્ચ સંસ્થા સ્થાપનાર દેશનું પ્રથમ રાજ્ય બનશે જે PPP (Public-Private Partnership) મોડેલ પર આધારિત છે.

૨. IAIRO શું છે? (What is IAIRO?)

• પૂરું નામ: Indian AI Research Organisation.
• હેતુ: આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ના ક્ષેત્રમાં સંશોધન (R&D) કરવું અને ભારતના AI ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવું.
• માળખું: આ સંસ્થા એક ત્રિપક્ષીય (Tripartite) ભાગીદારી છે જેમાં નીચેના ત્રણ પક્ષો સામેલ છે:
  1. ગુજરાત સરકાર
  2. ભારત સરકાર (કેન્દ્ર સરકાર)
  3. ઈન્ડિયન ફાર્માસ્યુટિકલ એલાયન્સ (IPA) – (પ્રાઈવેટ પાર્ટનર તરીકે).

૩. ભંડોળ અને ભાગીદારી (Funding & Partnership)

• બજેટ: પ્રથમ પાંચ વર્ષ માટે અંદાજે ₹૩૦૦ કરોડ નું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે.
• હિસ્સો: આ ખર્ચમાં રાજ્ય સરકાર, કેન્દ્ર સરકાર અને પ્રાઈવેટ પાર્ટનર (IPA) દરેક ૩૩.૩૩% (એટલે કે ત્રીજો ભાગ) યોગદાન આપશે.
• IPA નું રોકાણ: ઈન્ડિયન ફાર્માસ્યુટિકલ એલાયન્સ (જેમાં Cipla, Torrent, Sun Pharma જેવી ૨૩ કંપનીઓ છે) વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે ₹૨૫ કરોડ નું પ્રારંભિક યોગદાન આપશે.

૪. મુખ્ય કાર્યો (Key Functions)

• એડવાન્સ્ડ AI સંશોધન કરવું.
• AI આધારિત પ્રોડક્ટ્સ અને સોલ્યુશન્સ વિકસાવવા.
• હેલ્થકેર (સ્વાસ્થ્ય), શિક્ષણ અને ખેતી જેવા ક્ષેત્રોમાં AI નો ઉપયોગ વધારવો.
• આ સંસ્થા ‘હાઈબ્રિડ કમ્પ્યુટ મોડેલ’ પર કામ કરશે અને IndiaAI Cloud જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરશે.

---

📝 પરીક્ષાલક્ષી સારાંશ (Exam Points)

1. સંસ્થાનું નામ: IAIRO (Indian AI Research Organisation).
2. સ્થાન: GIFT City, ગાંધીનગર.
3. મોડેલ: PPP (Public-Private Partnership).
4. પ્રાઈવેટ પાર્ટનર: Indian Pharmaceutical Alliance (IPA).
5. શરૂઆત: ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬.

GIFT City Click to open side panel for more information ગાંધીનગર, ગુજરાતમાં આવેલું એક ગ્રીનફિલ્ડ સ્માર્ટ સિટી અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સેવા કેન્દ્ર (IFSC) છે. તે સાબરમતી નદીના કિનારે અમદાવાદ અને ગાંધીનગરની વચ્ચે સ્થિત છે.