📖 બંધારણ: અર્થ અને ઉદ્ભવ (Meaning & Origin)
- 📌 વ્યાખ્યા: દેશનો મૂળભૂત દસ્તાવેજ (લેખિત કે અલેખિત), જેના આધારે સરકાર વહીવટ કરે છે.
- 📌 કાર્ય: કારોબારી, ધારાસભા અને ન્યાયતંત્ર વચ્ચે શક્તિનું સ્પષ્ટ વિભાજન કરવું.
- 📌 શબ્દ ઉત્પત્તિ: લેટિન શબ્દ ‘Constitute’ પરથી.👉 અર્થ: “શાસન (વહીવટ) કરવાનો સિદ્ધાંત”.
💡 બંધારણની આવશ્યકતા:
- નાગરિકો વચ્ચે સમન્વય અને વિશ્વાસ જાળવવો.
- સરકારની સત્તા પર મર્યાદા મૂકવી (મૂળભૂત અધિકારો માટે).
⚖️ બંધારણીય પ્રણાલિકાઓ (Types of Systems)
1. એકાત્મક (Unitary):
ઉદાહરણ: બ્રિટન, ચીન 🇨🇳, ફ્રાન્સ 🇫🇷, જાપાન 🇯🇵, બાંગ્લાદેશ 🇧🇩, તુર્કી 🇹🇷, ઇરાન, ઇઝરાયેલ.
2. સમવાયી (Federalism):
ઉદાહરણ: ભારત 🇮🇳, અમેરિકા (USA) 🇺🇸, કેનેડા 🇨🇦, ઓસ્ટ્રેલિયા 🇦🇺, જર્મની 🇩🇪, બ્રાઝિલ 🇧🇷.
🌍 વિશ્વના બંધારણો – તથ્યો (World Facts)
| સૌપ્રથમ લેખિત બંધારણ | અમેરિકા (ઈ.સ. 1787) 🇺🇸 |
| સૌથી પ્રાચીન બંધારણ | એથેન્સનું (ગ્રીસ) 🏛️ |
| સૌથી લાંબુ લેખિત | ભારત 🇮🇳 |
| અલેખિત બંધારણ | ઇંગ્લેન્ડ, ઇઝરાયેલ, ન્યુઝીલેન્ડ |
| પ્રમુખશાહીની જનની | અમેરિકા (USA) |
| પ્રજાસત્તાકની જનની | સ્વિ |
